در یک خانه سبز زندگی کنید

 اگر از زندگي در محيط‌ هاي آلوده و پرسروصداي شهري خسته شده‌ايد و كمي به آرامش نياز داريد، حضور در طبيعت براي شما درست مثل يك قرص آرام‌بخش عمل مي‌كند.

اما اگر دغدغه‌ها، گرفتاري‌ها و مشكلات زندگي مجالي برايتان باقي نگذاشته، بهترين راه اين است كه بخشي از طبيعت را به محيط زيست خود وارد كنيد. اين محيط جايي نيست جز آپارتمان شما. زندگي در يك فضاي سرسبز، مطبوع‌تر از آن چيزي است كه فكرش را مي‌كنيد. ضمن اينكه نگهداري از برخي گياهان آپارتماني بسيار ساده و كم‌هزينه است و پس از مدتي شادابي و سرزندگي خاصي را برايتان ايجاد مي‌كند. در واقع گياهان آپارتماني روز‌به‌روز جلوي چشم شما رشد مي‌كنند و ديدن مراحل بزرگ شدن گياهاني كه با دست خودتان كاشته‌ايد، بسيار لذت‌بخش است.

شرايط نگهداري از گياهان آپارتماني

شرايط نگهداري از همه گياهان آپارتماني يكسان نيست، به طور مثال برخي از آنها به نور مستقيم نياز دارند و بعضي بايد در محيطي با نور غيرمستقيم قرار بگيرند.

در جاهايي كه نور كمتري وجود دارد، بهتر است از گياهاني استفاده كنيد كه مقاومت بيشتري دارند و در نور كم و شرايط نامساعد هم دوام مي‌آورند.

در ضمن بايد توجه كنيد كه گلدان شما فضاي زيادي را اشتغال نكند و سر راه بازي كودكان نباشد. گاهي آشپزخانه مكان مناسبي براي پرورش گياهان آپارتماني است؛ چون پختن غذا، هوا را كمي مرطوب مي‌كند و در نتيجه گياهاني كه نياز آبي بالايي دارند، در اين فضا بهتر رشد مي‌كنند.

نگهداري و پرورش گياهان آپارتماني:

براي نگهداري و پرورش گياهان آپارتماني به نکات زير بايد توجه شود:

1- خاک

مناسب ترين خاک خاک سست با زهکشي خوب است، استريل شده و غني از مواد آلي
که بسته به نوع گياه مخلوطي از خاکبرگ، تورب، خاک باغچه و ماسه بکار مي
برند.

2- نور

مناسب ترين نور3000-1000 فوت کندل است و بنابرين در تابستان که نور شديد
است حدود 3/2 و در بقيه فصول نصف تا 3/1 نور بايد به نحوي حذف گردد.

بطورکلي پنجره هاي مشرف به شمال براي اين گياهان مناسب است.

به صورت کلي گياهان آفتاب دوست 5000-3000 فوت کندل و گياهان سايه آفتاب
دوست 3000-1000 و گياهان سايه دوست زير 1000 فوت کندل نور نياز دارند
حداقل نور لازم براي فتوسنتز گياهان سايه دوست 100-50 فوت کندل است.
گياهاني که به نور زياد نياز دارند:

اکثر گياهان آپارتماني که براي توليد گل هم مفيدند مانند گلوکسينيا،

بگونياريا، سيکلمن و همچنين اکثر کاکتوسها و گياهان گوشتي به نور شديدتري
نياز دارند و لذا در آپارتمان بايد در مقابل پنجره هاي رو به آفتاب و بدون
پرده و يا جايي که انعکاس نور بيشتر است قرار بگيرند.

گياهاني که به نور متوسط نياز دارند

گياهاني که به نور متوسط نياز دارند بهتر است در مقابل پنجره هاي جنوبي که
پرده دارد و مقداري از نور را کم مي کند و يا در مقابل پنجره هاي شرقي-
غربي قرار گيرد.

مانند کورديلين، سجافي، پپروميا و کروتون

گياهاني که به نور کم نياز دارند

اين گياهان سايه دوست هستند و در سالن ها و در جاهايي که بيش از 3 متر با
پنجره فاصله دارد نگهداري مي شود.مانند سيسوس، عشقه، برگ عبايي و مارانتا

3- حرارت

تمام گياهان بين حد دمايي ماکزيمم و مينيمم قادر به رشد و نمو هستند که
اين دو حد براي گياهان مختلف متفاوت است.

گياهان آپارتماني را از اين لحاظ به سه گروه تقسيم مي کنند:

گياهاني که به هواي خنک نياز دازند

حداقل دماي 8 – 5 و حداکثر دماي 16 – 13 مناسب است مانند موچسب و کاج مطبق
گياهاني که به هواي ملايم نياز دارند

حداقل دماي 13 – 10 و حداکثر دماي 21 – 18 مناسب است مانند مارچوبه، برگ عبايي، کالاديوم و فيلودندرون

گياهاني که به هواي گرم نياز دارند

حداقا دماي 19 – 16 و حداکثر دماي 30 – 28 مانند سانسوريا، پاندانوس، يوکا و آناناس
توجه داشته باشيد که محدوده دماهاي ذکر شده براي رشد ايده آل است و خارج از اين محدوده ها گياهان هم رشد مي کنند ولي مطوب نيست.

براي گل انگيزي يا تشکيل جوانه گل در گياهان آپارتماني دماي معيني لازم
است مثلا بنت قنسول در بالاي 15 و آزاليا بالاي 17 توليد جوانه گل مي کند.

4- نياز آبي

· گياهاني که به آب زياد نياز دارند

خاک گلدان اين گياهان بايد هميشه مرطوب باشد مانند نخل مرداب ، مارانتا و پامچال
· گياهاني که به آب متوسط نياز دارند

خاک گلدان اين گياهان بايد نسبتا مرطوب باشد مانند فيلودندرون، پتوس، پپروميا، شفلرا و نخل زينتي

· گياهاني که به آب کم نياز دارند

اين گياهان مقاوم به خشکي هستند آبياري آنها بايد پس از خشک شدن گلدان يا

خاک بستر صورت گيرد و اگر آبياري مدتي به تاخير بيفتد به گياه آسيبي نمي
رسد مانند سانسوريا، گاستريا، کاکتوس و ديگر گياهان گوشتي

5- آبياري

هميشه ته گلدان بايد زهکش داشته باشد و موقع آبياري خاک گلدان کامل خيس
شود . اگر گلدان زهکش ندارد آبياري بايد تنظيم شود که آب ته گلدان جمع
نشود.

بهترين دماي آب آبياري دماي اتاق است (16 درجه سانتيگراد) که مخصوصا در زمستان بايد توجه شود.

آب لوله کشي مقداري فلورايد دارد که براي بعضي گياهان مضر است مانند
دراسنا، سجافي و مارانتا پس از آبي مانند آب چشمه يا چاه استفاده کرده و
يا از آبي با PH برابر 5 .6 – 6 که فلورايد در اين محدوده جذب نمي شود
بکار بريم و هرگز از کود سوپر فسفات استفاده نشود که حاوي مقدار زيادي
فلورايد است.

بعضي گياهان مانند سرخس به کلر آب حساس است و بايد مدت 24 - 12 ساعت آب در
يک محل ساکن بماند تا کلر آن خارج شود و سپس آنرا بکار ببريم .

6-  رطوبت هوا

· گياهاني که در رطوبت نسبي بين 95 – 75 در صد رشد خوبي دارند مانند کورديلين، بنفشه آفريقايي و بسياري از سرخسها

· گياهاني که به رطوبت نسبي بين 75 – 50 در صد نياز دارند مانند برگ بيدي،

سانسوريا، نخل زينتي و سيکلمن

· گياهاني که به رطوبت نسبي 50 – 25 درصد نياز دارند مانند کراسولاسه ها و کاکتوسها

7-  نوع گلدان

گلدان‌ها انواع مختلفي دارند و ممكن است پلاستيكي، سفالي، بدون لعاب، سفالي لعابدار يا چوبي باشند. به هر حال گلدان‌هاي پلاستيكي كه ظاهر و رنگ زيبايي دارند، براي آپارتمان بسيار مناسبند. گلدان‌هاي سفالي هم بيشتر در فضاي خارج از آپارتمان مانند پله‌ها، حياط و ... استفاده مي‌شوند. ويژگي گلدان‌هاي سفالي اين است كه وزن سنگين آنها باعث مي‌شود به راحتي واژگون نشوند. دقت كنيد كه در ته‌گلدان شما سوراخ‌هايي براي خروج آب اضافي وجود داشته باشد و اگر اين حفره‌ها مسدود شد، آنها را باز كنيد. يادتان باشد كه براي گلدان حتما زير گلداني دم تهيه كنيد تا زهكشي آب گلدان، آپارتمان شما را كثيف نكند.

روش تکثیر و ازدياد گلها و گياهان آپارتماني

v قلمه: متداولترين روش تکثير گياهان آپارتماني است.که انواع زير را شامل مي شود:

· قلمه خشبي: به طول 15 – 10 سانتيمتر مانند نسترن

· قلمه نيمه خشبي: به طول 15 – 10 سانتيمتر مانند آزاليا و کامليا

· قلمه ساقه گلدهنده: مانند اشوريا و گل حنا

· قلمه چوب نرم يا سبز: به طول 15 – 10 سانتيمتر مانند خرزهره و اسپيره

· قلمه علفي: به طول 12 – 8 سانتيمتر که برگهاي پاييني حذف مي شود مانند
کاکتوسها، آناناس، شمعداني، حسن يوسف، بگونيا، ديفن باخيا، سيسوس و عشقه
· قلمه برگ: در اين تکثير از پهنک برگ و دمبرگ به تنهايي يا هر دو با هم
استفاده مي شود. در بخش تحتاني برگ ، ريشه و جوانه نابجا توليد مي شود و
برگ اوليه بتدريج از بين مي رود مانند سانسوريا و بگونيا

· قلمه جوانه برگ: همراه بودن بخشي از ساقه همراه برگ گاهي باعث گرفتن
بيشتر قلمه مي شود مانند فيکوس و کراسولا که قلمه برگ و دمبرگ بدون وجود
ساقه جوانه دار ريشه توليد مي کند اما جوانه توليد نمي کند .

· قلمه ريشه: ماند رودودندرون(نوعي آزاليا) ، بگونياي ريزوم دار

v بذر: بعضي از گياهان آپارتماني با بذر قابل تکثير هستند ولي معمولا با
روشهاي تکثير غيرجنسي تکثير مي شوند. مانند بگونياي هميشه گلدار، فيکوسها،
مارچوبه ها و بنفشه آفريقايي

v ريشه وش: توليد جوانه نابجا روي ريشه

v تقسيم طوقه: مانند بنفشه آفريقايي، اسپاتي فيلوم و آگلونما

v پاگياه: شاخه کوتاه و ضخيمي است که حالت روزت دارد و يا پيازچه هاي
جانبي روي گياهان تک لپه و پيازي مانند ارکيده، آلوئه، موز و آناناس
v پياز : مانند لاله و زنبق پيازي

vزCorm: مانند گلايول، زعفران زينتي، فرزيا و گل حسرت

v ريزوم: مانند زنبق، گل برف، شيپوري، نيلوفر آبي، کورديلين و اختر

vز Runner :مانند سجافي و ساکيسفراژ

v غده ساقه اي: مانند کالاديوم، سيکلامن و بگونياي غده اي

v غده ريشه اي: مانند کوکب، آلاله، همروکاليس(زنبق رشتي)، شقايق نعماني و مارچوبه ها

v کشت مريستم: در مورد بعضي گياهان سابقه طولاني دارد مانند ارکيده

نکاتی در موردگلهای آپارتمانی

هر چند همه گیاهان دوست داشتنی هستند اما سلیقه ها متفاوت است و خیلی مهم است قبل از خرید گیاه مورد نظر خود شرایط نگهداری در منزل را نیز بررسی کنید که ایا در محل نگهداری آن گیاه نور و رطوب کافی برای رشد گیاه وجود دارد یا خیر ؟ بعد از انجام این بررسی مطمئناْ می توانید از گیاه خود در منزل مراقبت بهتری نمائید .

 

چه گیاهانی را می توانی در آپارتمان نگهداری کرد؟

گیاهانی مثل دیفن باخیا - پتوس و انواع فیکوس ها مثل بنجامین و اسپاتیفیلیوم و خیلی از گیاهان دیگر را می توان در اپارتمان نگهداری کرد

 .کاکتوس ها را در آپارتمانهایی که از نور و گرمای مناسبتری برخوردارند نگهداری می کنند

گلهای شاخه بریده را چگونه مدت بیشتری سالم و شاداب بماند؟ 

قدم اول اینکه هنگام خرید گل از فروشنده بخواهید که مواد شیمیایی و اسپری و غیره بر روی گلهای خریداری شده نپاشد.  بلافاصله گلها را در گلدان ٫ر ابی قرار دهید .هر روز حدود دو سانتی متر از ساقه گیاه را قطع کنید .در قسمت انتهایی ساقه  که زیر گل است چند سوراخ با سوزن ضد عفونی شده ای ایجاد کنید .چند حبه قند در آب گلدان بیندازید .شبها گل را در یخچال نگهداری کنید ( درجه حرارت های بالای صفر (

چگونه گلهای شاخه بریده را خشک کنیم ؟

گلها را با سلیقه خود دسته بندی کرده و در محل دور از نور خورشید  و وزش باد به صورت معکوس آویزان نمائید بعد از چند روز یا بیشتر بسته به نوع گل گلها بصورت کاملاْ طبیعی خشک می شوند .

فيكوس، گياهي از هند و مالزي

اين گياه آپارتماني بومي هند و مالزي است و يكي از محبوب‌ترين گياهان خانگي به شمار مي‌رود. فيكوس به نور كامل نياز دارد؛ اما نبايد در معرض تابش مستقيم خورشيد قرار بگيرد. نسبت به خشكي مقاوم است و اگر به آن زياد آب بدهيد، مدت كوتاهي مهمان شما است. در تابستان هفته‌اي دو بار و در زمستان فقط يك بار در هفته به فيكوس آب بدهيد. خاك مناسب براي اين گياه مخلوطي از خاك برگ و خاك رس است و تكثير آن از طريق قلمه‌زني انجام مي‌شود.

بنجامین (benjamina

گیاهی بسیار زیبا ست که زیبایی خاصی به منزل می‌دهد از خانواده انجیر (موراسه) است و برگ‌های کوچک با رنگ سفید و سبز به صورت ابلق در آن دیده می‌شود معمولا بنجامین را به دلیل حساسیت بالا و مقاومت کم در برابر عوامل محیطی روی فیکوس بیجامین پیوند می‌زنند تا مقاوم‌تر شود که اگر در صورت مشاهده برگ‌های سبز یکنواخت چون مربوط به پایه است بهتر است قطع شوند تا گیاه ابلق بهتر رشد کند.

● نیازها

نور:  به نور بیشتری نسبت به سایر گیاهان آپارتمانی نیازمند است اما تابش مستقیم آفتاب را تحمل نمی‌کند (معمولا بهترین نور حالتی است که گلدان در زیر سایه‌بان جنوبی طوری قرار گیرد که آفتاب به گلدان گیاه برسد اما به برگ‌های گیاه آفتاب نتابد و برگ‌ها در سایه (نور کامل) باشند

▪ نکته: چون بنجامین نسبت به تغییر عوامل محیطی حساس است و با کمترین تغییری برگ‌ها ریزش می‌کند، از چرخاندن و جابه‌جایی گلدان بپرهیزید.

▪ دما: حداقل درجه حرارت در زمستان ۱۵ و در تابستان حداکثر ۲۴ درجه است و در زمستان حتما باید در اتاق نگهداری شود که نسبت به سرما حساس است.

▪ آبیاری: در بین دو آبیاری اجازه دهید تا سطح خاک خشک شود (باید به اندازه یک انگشت در زیر خاک را بازدید کرد اگر خشک بود باید آبیاری بعدی صورت گیرد) و معمولا در خانه‌ها به دلیل عدم رعایت این مساله و آبیاری بیش از اندازه گیاه از بین می‌رود. بهتر است از آبی که چند ساعت در محیط بوده و هم‌دمای محیط است برای آبیاری استفاده شود هرگز با آب سرد آبیاری نکنید.

▪ خاک: بهترین خاک کمپوست (خاک برگ) یا کود حیوانی یا خاک لوم است (مخلوطی از شن، رس و مواد آلی (برگ پوسیده)) است.

▪ تکثیر: تکثیر این گیاه در آپارتمان مشکل است، برای تکثیر از قلمه‌هایی که حداقل یک برگ همراه دارد استفاده شود.

نکته مهم: برای اشخاصی که در نگهداری گیاهان آپارتمانی تازه کار هستند نگهداری بنجامین توصیه نمی‌شود زیرا گیاه خیلی حساسی است و نگهداری این گیاه برای افراد کمی با تجربه توصیه می‌شود.

سن سی ویرا (sansevieria

از گیاهان مورد استفاده زیاد در خانه‌هاست.از خانواده سوسنیان یا لیلیاسه و بومی آفریقاست، برگ‌ها بلند و کشیده و خاردار با حاشیه زرد و به شکل سرنیزه، ارتفاع برگ‌ها به یک متر می‌رسد و تکثیر آن از طریق برگ و یا ساقه‌های زیرزمینی است، بسیار کم‌توقع و مقاوم در برابر خشکی و سایه ولی در این واریته به علت ابلق بودن برگ‌ها به نور بیشتری احتیاج دارد.
‌●

نیازها:

▪ نور: نور کامل بهترین شرایط نوری این گیاه است ولی در سایه هم قادر به ادامه زندگی است، تابش مستقیم آفتاب را تحمل نمی‌کند.

▪ دما: در زمستان تا درجه حرارت ۱۰ درجه سانتیگراد قدرت تحمل دارد ولی درجه حرارت مطلوب در این فصل ۱۶ است، در تابستان در درجه حرارت مطلوب برای انسان ۲۴ درجه است. نسبت به سرما حساس است و به سرمای بیش از حد تاب نمی‌آورد و دچار یخ‌زدگی می‌شود.

▪ آبیاری: در زمستان هر ۳ هفته یکبار و در تابستان یکبار در هفته آبیاری کافی است به دلیل ساقه گوشتی گیاه که سرشار از آب است از آبیاری زیاد از اندازه پرهیز کنید چون باعث پوسیدگی گیاه می‌شود. در بین دو آبیاری اجازه دهید تا سطح خاک خشک شود.
▪ خاک: بهترین خاک، خاک لوم است (مخلوطی از شن، رس و مواد آلی «برگ پوسیده یا کود دامی به مقدار کم») است. استفاده بیش از حد از مواد آلی باعث پوسیدگی ساقه گیاه و از بین رفتن آن می‌شود.

▪ تکثیر: تکثیر این گیاه ساده است یا از گیاه مادری از ریشه به چند قسمت تقسیم می‌شود که هر قسمت دارای ریشه و برگ جداگانه است و در گلدان جدید کاشت می‌شود. یا از طریق قلمه: ساقه گیاه را به قطعات کوچک حدود ۸ سانتیمتر تقسیم کرده و در ماسه کشت می‌کنند دقت شود قطعات وارونه کاشت نشود. برای ریشه دهی سریع‌تر می‌تواند خزانه را با پلاستیک پوشاند تا رطوبت حفظ شود. پس از ظهور ۲ تا ۳ برگ قلمه‌ها را به گلدان اصلی انتقال دهید.
▪ نکته مهم: گیاه کم توقعی است فقط از آبیاری بیش از اندازه پرهیز کنید که باعث پوسیدگی ساقه می‌شود که اکثر موارد از بین رفتن این گیاه در آپارتمان به همین دلیل است.

دیفن باخیا

یکی از گیاهان مقاوم و زیبای آپارتمانی با برگ های زیبا از خانواده آزاسراست که به دلیل سادگی نگهداری در بیشتر آپارتمان ها دیده می شود و گاهی به علت بالا بودن سن گیاه و مهیا بودن شرایط، گل هم می دهد.

نیازها :

نور :  این گیاه بومی آمریکای جنوبی و مرکزی است و چندین نوع دارد. چون این گیاه نسبت به نور مستقیم آفتاب حساس است و آسیب می بیند نور غیرمستقیم بهترین نور برای آن است و در صورت کمبود نور، گیاه علفی و ساقه هایش دراز می شود برای اینکه برگ های گیاه شما به یک طرف منحرف نشود، آن را هر چند وقت یکبار بچرخانید.

دما :  از نظر دمایی بهترین درجه حرارت برای آن بین ۱۳ تا ۱۸ درجه است و معمولا فقط در فصل زمستان باید در اتاق نگهداری شود و در بقیه فصول می تواند دمای محیط را تحمل کند. البته نسبت به سرمای بیش از اندازه حساس است.

آبیاری :  برای آبیاری در تابستان هفته ای ۲ تا ۳ بار کافی است و در زمستان هفته ای یکبار چون این گیاه نسبت به خشکی مقاوم تر است

تا آبیاری بیش از اندازه. پس اجازه دهید بین دو آبیاری سطح خاک گلدان خشک شود.

خاک :  خاک مناسب برای رشد این گیاه مخلوطی از یک قسمت خاک رس و یک قسمت کود حیوانی و دو قسمت برگ است. توجه داشته باشید زیاد بودن کود حیوانی باعث پوسیدگی آن  می شود.

تکثیر :  برای تکثیر کردن دیفن پاجوش های ریشه دار را جدا کنید و بکارید یا به صورت قلمه زدن سابقه برگ دار و بدون برگ. بدین ترتیب که ساقه های برگدار را پس از جداکردن از گیاه، چند ساعت تا یک روز در هوای آزاد بگذارید تا محل های برش خشک شود و سپس در یک ظرف آب قرار دهید تا ریشه دهد و آنگاه بکارید، یا قلمه ها را در ماسه بکارید و از قلمه های بدون برگ و دارای حداقل یک جوانه به اندازه ۵ سانتیمتر آن را ببرید و بعد از دو روز قرار دادن در هوای آزاد، به صورت افقی طوری که جوانه به سمت سطح خاک باشد بکارید تا پس از ریشه دار شدن آنها را در گلدان های جداگانه کشت کنید.

نکته مهم :  که باید بدانید قرار دادن چند قرص ضدبارداری در خاک گلدان یا حل کردن آن در آب و آبیاری گیاه باعث افزایش رویش پاجوش ها می شود و تکثیر آنها را خیلی راحت تر می کند. این گیاه مانند برگ انجیری بسیار سمی است و باید از دسترس نوزادان و کودکان نوپا که احتمال می دهید برگ های آن را به دهان بگذارند دور نگهداشته شود. در صورت بلعیده شدن، به دهان و زبان آسیب می رساند و شخص قادر به تکلم نیست.

کروتون ( کرچک هندی )

یکی از گیاهان زیبای آپارتمانی کروتون یا کرچک هندی است.

 این گیاهان با رنگ های زنده و متنوع خود در مناطق حاره، پرچین های دلفریب و زیبایی تشکیل می دهند. قد این گیاه در آپارتمان از ۶۰ تا ۷۰ سانتیمتر تجاوز نمی کند و یکی از رنگی ترین گیاهان آپارتمانی از خانواده افور بیاسد است. این گیاه به خاطر رنگی بودن و فرم برگ هایش مورد توجه همگان است.

در برگ های جوان این گیاه سبز به مرور لکه های رنگی به وجود می آید. تنوع رنگ برگ ها و وجود لکه های زرد، قرمز و قهوه ای در متن سبز و براق بودن آنها معرف سلامت گیاه است و زیبایی آن را بیشتر می کند. این گیاه به نور زیاد احتیاج دارد و در سایر رنگ هایش از بین می رود. کروتون نیاز شدیدی به آب دارد ولی باید مواظب بود سوراخ ته گلدان همیشه باز باشد تا خاک گلدان باتلاقی نشود. محیط ساکت و بدون جریان هوا و گرم و یکنواخت بودن درجه حرارت از احتیاجات دیگر این گیاه زیباست.

اجازه ندهید سطح خاک گلدان شما خشک شود. دو سه بار در هفته در تابستان و هر چهار روز یکبار در زمستان آن را آبیاری کنید و در زمستان آبیاری با آب ولرم توصیه می شود. همچنین غبارپاشی روزانه در تابستان و در زمستان هفته ای یکبار ضروری است. بهترین خاک برای این گیاه مخلوطی از خاک باغچه، خاک برگ و ماسه نرم است. مناسب ترین زمان تعویض گلدان بهار است و برای تکثیر آن می توان از قلمه های جوان استفاده کرد. به این نحو که قلمه ها را در بهار در بستری از ماسه نرم می کارند و در مکان گرم و مربوط نگهداری می کنند تا ریشه تولید کند.

 

 

کلروفیتوم (برگ گندمی(

کلروفیتوم از خانواده لیلیاسه (سوسنی ها) دارای چهل گونه مختلف و سریع الرشد با برگ های گندمی شکل خمیده و شاخه های سیمی مانند که در فصل تابستان گل های سفید ریزی تولید می کند و در هر آپارتمانی تعدادی از انواع آن را نگهداری می کنند و به خصوص برای تزئین سالن و هال از سبدهای آویزان آن استفاده می گردد.

این گیاه در هر شرایطی به خوبی رشد می کند. واریته های مختلف آن با خطوط طلایی زرد، کرم به موازات رگبرگ ها سطح برگ را تزئین می کنند.

. نیازها :

ـ درجه حرارت : در زمستان نبایستی در کمتر از ۸ درجه نگهداری شود.

ـ نور : در هر نقطه از آپارتمان به جز در تابش نور مستقیم خورشید به خوبی رشد می کند و کمبود نور موجب کمرنگی برگ ها و طویل شدن ساقه ها می گردد.

ـ آبیاری: در بهار و تابستان هر روزه و در زمستان یک مرتبه در هفته آبیاری می کنند.
ـ تغییر گلدان : چنانچه ریشه تمام حجم گلدان را پر کرده باشد، در فصل بهار آن را تعویض نمایید.

ـ تکثیر: شاخه های آویزان که پنجه کوچکی از انتهای آن وجود دارد، اغلب در خاک گلدان مجاور فرو رفته و ریشه تولید می کند. آنها را از پایه اصلی جدا کنید و با ریشه در گلدان استکانی بکارید. همچنین می توان یک بوته را به چند قسمت تقسیم کرد و در گلدان های متعدد کاشت.

▪ اشکالاتی که ممکن است در رشد گیاه به وجود آید:

- نوک برگ ها قهوه ای می گردد. علت آن کمبود غذایی گلدان است، در موقع آبیاری حداقل یک ماه یک مرتبه با کود کامل و محلول آن را تقویت نمایید.

- کوران هوای گرم، موجب می گردد نوک برگ ها قهوه ای رنگ می گردد. بهتر است برگ های آسیب دیده را قطع نمایید.

- در فصل زمستان خطوط طولی روی برگ ها قهوه ای رنگ می گردد، علت آن، آبیاری بیش از حد است.

- برگ ها مجعد شده و لکه های قهوه ای روی سطح برگ ظاهر می شود. علت آن خشک شدن خاک گلدان در فصل بهار و تابستان است، باید آبیاری را منظم نمود.

آگلونما   ( (AGLAONEMA TREUBII

گیاه بسیار زیبایی است با برگ های ابلق، از خانواده آراسه. ساقه ها کوتاه و برگ های بیرون آمده از غلاف ، نیزه ای شکل و خم شده به طرف پایین با طول ۱۲ تا ۱۵ سانتیمتر (که گاه تا ۲۰ سانتیمتر نیز می رسند)؛ مقاومت خوبی در برابر سایه و خشکی دارد .

آگلونما در حدود چهل گونه گیاه علفی در هند و مالزی دارد که برخی از آنها به خاطر داشتن برگ های ابلق به عنوان گیاه زینتی در گلخانه ها نگهداری می شوند.

رایج ترین آنها دو نوع A.PICTA و A.TREUBII است. «آگلونما پیکتا» از مالزی آورده شده و دارای برگ هایی به رنگ سبز تیره با لکه های سفید به موازات رگبرگ های فرعی است. اما «آگلونما تروبی» که از جزایر سلب آورده شده گیاه زیباتری با برگ های کشیده و مقاوم به رنگ سبز روشن با لکه های خاکستری مایل به نقره ای است و در باغچه های آپارتمانی جلوه خاصی دارد.در صورتی که مدت درازی از آن مراقبت شود تنها یک میوه خواهد داد.

▪ نیازها

ـ نور: به نور کافی احتیاج دارد، از آفتاب مستقیم بیزار است و تقریباً در همه جای آپارتمان که مقداری نور طبیعی داشته باشد می ماند .

ـ دما: در زمستان باید در داخل خانه نگهداری شود؛ حداقل دمای قابل تحمل این گیاه تا ۱۵ - ۱۰ درجه سانتیگراد است . در زمستان که رشد گیاه کندتر می شود باید آب آن را تقلیل داد و از نگهداری گیاه در نزدیکی شوفاژ یا بخاری خودداری نمود.

ـ آبیاری: اجازه دهید در بین دو آبیاری سطح خاک گلدان خشک شود زیرا آب زیادی باعث پوسیدگی گیاه می شود  )آگلونما تروبی احتیاج چندانی به نور و روشنایی ندارد. در بهار و تابستان هر دو هفته یک بار نیاز به کود محلول دارد. سطح خاک نیز باید همیشه نسبتاً مرطوب نگه داشته شود.)

ـ رطوبت هوا: برگ های آگلونما نسبت به خشکی هوا حساس هستند و بهتر است در آپارتمان های گرم و خشک هر روز سطح برگ ها با آب اسپری (ریز) شود.

ـ خاک: مخلوط خاک گلدانی (خاکبرگ، ماسه ، پیت، خاک باغچه) با قابلیت نفوذ خوب (به طور کلی خاک غنی از خاکبرگ و اسیدی را می پسندد).

ـ تکثیر: تکثیر این گیاه عمدتاً در فصل تابستان صورت می گیرد. مانند دیفن باخیا تکثیر می شود یعنی هم می توان ساقه بدون برگ را به صورت افقی در ماسه کاشت یا قلمه برگدار را کاشت یا از جوانه هایی که از خاک خارج می شوند استفاده کرد. باید دقت کرد که نباید هوا به ریشه برسد، بنابراین خاک اطراف ریشه را کاملاً فشرده می نمایند.

ـ تغییر گلدان:  هر سه سال یک مرتبه در فصل بهار گلدان را عوض می کنند و این در موقعی است که ریشه، دو سوم فضای گلدان را اشغال کرده باشد.

▪ نکته: اگر برگ ها خیلی آویزان هستند برگ ها را دسته کنید و چند روز درون روزنامه بپیچید تا برگ ها شکل ایستاده به خود بگیرند .

▪ مشکلات نگهداری گیاه

- برگ ها پژمرده و نوک آنها قهوه ای می شود. علت آن کمی رطوبت هوای اطراف گلدان است.
- برگ ها مجعد و پیچیده می شود و لبه برگ ها قهوه ای می گردد. علت آن سردی بیش از اندازه هوا و کمی رطوبت هوای اطراف گلدان است.

- برگ ها روبه زردی می گذارد و لکه های سفیدی در سطح آن ظاهر می گردد. علت آن هجوم کنه های بسیار ریزی است که در محل دمبرگ و زیر آن وجود دارد. برای جلوگیری از آن باید با مالاتیون دو در هزار یک مرتبه در هفته از اول بهار سمپاشی نمود. همچنین غبار پاشی سطح و زیر برگ ها با آب ولرم باید به طور مرتب انجام گیرد.

آرالیا :

نام علمی :Aralia japnica

نام انگلیسی:False castor oil plant

فارسی رایح:آرالیا

گیاهی مقاوم به تغییرات درجه حرارت ،متعلق به خانواده (آرالیاسه).برگها شبیه پاپیتال و پنجه ای با هفت بریدگی عمیق،همیشه سبز،با رنگ سبز روشن و براق،سریع الرشد و ارزان و نگهداری ان ساده است ،در بعضی کتب ،ان را به نام (فاتسیا ژایونیکا )میشناسند،برگها نسبت به ماده براق کننده شیمییایی حساس هستند،در اواسط تابستان گلهای سفید ریزبه صورت خوشه ظاهر میگردند،احتیاج به نور بیشتری دارد.

نیازها:

نور: اگر چه مکانهای پر نور را ترجیح میدهد ولی در نیم سایه و نیم افتاب قابل نگهداری است

دما: قابلیت تحمل زیادی دارد در د رجه حرارت صفر تا21 درجه به رشد خود ادامه میدهد.

ابیاری: خاک را در تابستان همیشه مرطوب نگه دارید در تابستان هفته ای 2 بار و در زمستان 1 بار به ابیاری احتیاج دارد.

رطوبت:  در تابستان هر روز و در زمستان دو بار در هفته احتیاج به غبار پاشی دارد،گیاه شدیدا رطوبت دوست است.

تغذیه:  با کود های مایع یا جامد محلول در اب ،هر 14 روز یکبار.

خاک مناسب:  خاک لمونی بهترین خاک است.

تعویض گلدان:  هر سال با شروع فصل رشد گلدان را فقط با یک اندازه بزرگتر تعویض نمائید.چنانچه شاخه های دراز و منحرف و فاصله برگها زیاد باشد پس از تعویض گلدان احتمال دارد انتهای شاخه ها بشکند ،محل قطع شده را با گرد گوگرد ضدعفونی کنید.

تکثیر:  کاشت بذر و ریشه دار نمودن قلمه در بهار.

زبان مادر زن  (  Sansevieria )

گياهان اين جنس گياهاني دائمي و هميشه سبز و ريزوم ( ساقه زير زميني ) داري از خانواده Liliaceae بوده و تقريبأ داراي شصت گونه مي باشند كه چند گونه از آنها داراي برگهاي زيبا بوده و مناسب كاشت در خانه و آپارتمان مي باشند .

1 ـ Sanseveria trifaciata : اين گياه بومي افريقا بوده و داراي برگهاي بسيار كشيده ، كلفت ، شمشير مانند مي باشد و نظر به شباهت آن به مار آنرا گياه مار Snak plant نيز مي نامند و يكي از مناسب ترين گياهان براي آپارتمان هاي شوفاژ دار مي باشد .

برگهاي اين گياه كه مستقيمأ از روي ريزوم ها خارج مي شود سبز زيتوني و با نوارهاي عرضي سبز پررنگ مي باشد و طول آن گاهي تا 120 سانتيمتر ميرسد و گلهاي خوشه اي كوچك سفيد رنگ آن بر روي ساقه هاي باريك و بلند ظاهر مي شود .

اين گياه به بي آبي بسيار مقاوم است در زمستان حرارت ده درجه و حتي ۷درجه را به خوبي تحمل مي كند . رشد آن نسبتأ كند مي باشد و در هر سال تعداد كمي برگ مي دهند و اين گياه به مخلوطي از خاك برگ و ماسه احتياج دارد و بهتر است كه هر دو سال يكبار گلدان آن عوض شود

به آبياري كم و منظم و نور كافي در تابستان و آبياري فاصله دار در زمستان نياز دارد در تابستان برگها بايد با آب ولرم و اسفنج شستشو شود ، اين گياه را ميتوان در مكانهاي نسبتأ سايه دار نگاهداري نمود .

بايد به گياه از فروردين تا شهريور كود شيميائي رقيق داد .

Sansevieria trifaciata Var. Laurentii علاوه بر نوارهاي عرضي كناره برگهاي آن طلائي كم رنگ است كه بسيار زيبا ميباشد.

گونه S . hahnii كه بومي استواي شرقي افريقائي مي باشد كوتاه بوده و طول آن به 20 سانتيمتر ميرسد برگها تقريبأ سه گوش بيضي شكل و تقريبأ 12 سانتيمتر طول و حدود 7 سانتيمتر عرض دارند رنگ برگها مانند گونه قبلي است

طريقه ازدياد :

از ماه ارديبهشت تا شهريور ميتوان با تقسيم ريشه ها و يا قلمه آنها را زياد كرد .

برگها را بقطعات 10 ـ 12 سانتيمتر بريده و در مخلوطي از خاك برگ و ماسه فرو كنيد پس از دو ماه قلمه ها شروع به ريشه دادن مي كنند .

بايد توجه داشت كه واريته Laurentii را نمي توان با قلمه زياد نمود، زيرا قلمه هاي اين گياه بحال اول بازگشته و فقط گونه اصلي را بوجود ميآورند بنا براين بايد فقط آنرا با تقسيم ريزوم زياد نمود .

اين گياه تقريبأ بدون آفت بوده و فقط به يك نوع بيماري فيزيولوژيك كه نشانه هاي آن لكه هاي قهوه اي رنگي است كه بر روي برگهاي مبتلا آشكار ميشود . و گاهي اين لكه ها در امتداد حاشيه برگها به پائين نيز سرايت مي كند .

  نام معمولي اين گياه را به زبان فرانسه

La langue de belle mere Mother- in-laws tongue مي نامند كه ترجمه آن زبان مادر زن و يا مادر شوهر هردو مي باشد اما از آنجائيكه راكت گياه Opuntia با تيغ هاي فراوانش در زبان فارسي به زبان مادر شوهر موسوم گشته است بنابراين نويسنده زبان مادر زن ترجمه كرده است .

بنفشه آفریقایی

خانواده:   ژسِنریاسهGESNERIACEAE به آفریقای شرقی (تانزانیا) تعلق دارد. گفته شده  این گیاه اول بار در سال 1892 توسط یك نظامی آلمانی به نام «سنت پل» در تانزانیا شناسایی شد، به همین دلیل نام سنت پـُلیا برای آن  انتخاب گردید.

  مشخصات ظاهری :  اندازه گیاه در جنس های مختلف متفاوت است. رنگ گل هایش متنوع بوده و در طول سال گل می دهد.

نیازها :

نور   :  این گیاه بسیار دوستدار روشنایی است؛ در زمستان باید از نور كامل آفتاب بهره مند شود اما بهتر است در تابستان از تابش مستقیم آفتاب محافظت گردد. در صورتی كه بخواهیم بنفشه آفریقایی را در محیط سرپوشیده و كم نور پرورش دهیم می توانیم از لامپ های فلورسنت (مهتابی) استفاده كنیم، این لامپ ها باید در فاصله سی تا چهل سانتی متری گیاه نصب شوند. لازم نیست چراغ ها به طور مرتب روشن باشند، بلكه می توانید در ساعات مشخص چراغ ها را خاموش كنید. مزیت استفاده از نور مصنوعی نسبت به نور آفتاب اینست كه برگ ها دچار سوختگی نخواهند شد.

 آبیاری  :  در مورد مقدار آب و فاصله زمانی بین دو آبیاری عواملی چون نور، گرما، خاك، جنس و حجم گلدان و سن گیاه دخالت دارد. ریشه بنفشه آفریقایی نسبت به آب زیاد حساس است و دچار پوسیدگی می گردد. بنابراین بهتر است در مورد مقدار و دفعات آبیاری توجه بیشتری داشته باشید و این كار را با دقت و احتیاط كامل انجام دهید.

بهترین زمان برای آبیاری بنفشه آفریقایی موقعی است كه خاك كاملاً خشك شده و گیاه احتیاج زیادی به آب داشته باشد؛ اگر هنوز خاك خیس است به گیاه آب ندهید. با لمس كردن خاك می توانید از خشكی آن مطمئن شوید. مقدار آب در هر مرتبه آبیاری باید به اندازه ای باشد كه آب از منفذ زیر گلدان خارج نشود.

از پاشیدن آب روی برگ های گیاه خودداری كنید.

یكی از روش هایی كه امروزه برای آبیاری بنفشه آفریقایی مرسوم شده، استفاده از زیر گلدانیِ گود است. در این روش زیر گلدانی را از آب پر كنید، بعد از پانزده دقیقه آب از راه منفذ كف گلدان جذب خاك می گردد. بعد آب اضافی زیر گلدانی را خالی كنید.

  خاك  :  برای پرورش بنفشه آفریقایی از خاكبرگ آماده استفاده كنید.

كود :  در فصول گرم هر پانزده روز یك بار به وسیله غذاهای كمكی، گیاه را تقویت كنید.

تكثیر  :  برای ازدیاد بنفشه آفریقایی می توانید از سه روش كاشت بذر، قلمه برگ و تقسیم بوته استفاده كنید.

   قلمه برگ  :  این یكی از بهترین و آسان ترین روش های تكثیر بنفشه آفریقایی است. زمان مناسب برای این نوع تكثیر فصل تابستان است.  در این روش ابتدا بهترین برگ ها را انتخاب كنید و آنها را با قیچی یا چاقو از انتهای دُمبرگ بچینید.   برگ بریده شده را از ناحیه دُمبرگ در آب قرار دهید تا ریشه دار شود.   قلمه ها را در خاك هم می توانید ریشه دار كنید. بهتر است قلمه ها را از قسمت میانی ساقه بردارید. مناسب ترین درجه حرارت برای ریشه زایی قلمه ها 25 درجه سانتیگراد است.   قراردادن نایلون روی گلدانی كه قلمه ها در آن كاشته شده اند موجب افزایش رطوبت نسبی می شود و به سرعتِ ریشه زایی كمك می كند.

در شرایط مناسب، قلمه برگ بعد از پانزده روز تا یك ماه دارای ریشه می شود.

تقسیم بوته

این روش راه ساده ای برای ازدیاد بنفشه آفریقایی است.

 زمانی كه گیاه بنفشه آفریقایی رشد كافی كرد از كنار بوته، پاجوش های كوچكی رشد می كند كه می توانید از آنها برای ازدیاد گیاه استفاده كنید.

كاشت بذر

- با استفاده از نور مصنوعی و تنظیم درجه حرارت مناسب می توان در هر زمانی به كاشت بذر اقدام كرد. برای كاشت بذر در شرایط مصنوعی، درجه حرارت را روی 25 – 20 درجه سانتیگراد تنظیم نمایید و روزانه به مدت دوازده ساعت چراغ ها را روشن كنید. همه روزه قدری آب روی خاك اسپری كنید.

  عوارض و حساسیت ها

بنفشه آفریقایی نسبت به خیس بودن برگ ها حساسیت دارد و نباید آب روی برگ هایش پاشیده شود. در صورتی كه حجم گلدان بزرگ باشد یا خاك از مواد غذایی كافی برخوردار نگردد، گیاه گل نمی دهد یا این كه گل ها ریز و كوچك می مانند. در این صورت بعد از تعویض گلدان و اضافه نمودن مواد غذایی به خاك، گیاه را تقویت كنید. گل های پژمرده و كوچك را جدا كنید.

بیماری ها

مهمترین بیماری های بنفشه آفریقایی منشاء ویروسی یا قارچی دارند.

رطوبت زیاد موجب انتشار بیماری های قارچی می شود. نوعی قارچ به نام فتیوم التیموم PHTHIUM-ULTIMUM موجب پوسیدگی قسمت های بالایی گیاه می گردد. اسیدی بودن خاك، نداشتن زهكشی مناسب و خیس شدن برگ ها این بیماری را شدت می دهد.

اگر گیاه در محیط بسته و بدون تهویه قرار بگیرد یا رطوبت نسبی هوا زیاد باشد، و همچنین قرار گرفتن در سرمای زیاد و گرمای بیش از اندازه روز و تاریكی های طولانی موجب شیوع قارچ های سفید رنگ می گردد. علامت این بیماری، خاكستری و گرد آلود شدن سطح برگهاست. اسپری نمودن سموم قارچ كش روی برگ های آلوده و نگهداری صحیح گیاه، موجب بهبودی و سلامتی بنفشه آفریقایی می گردد.

برگ بيدي

فارسي اصيل: ندارد.

فارسي رايج : برگ بيدي، لش

نام انگليسي: wandering jew

گياهي است علفي از خانواده «كمليناسه» و جهت تزيين طاقچه‌ها و گلخانه‌ها و پشت پنجره مورد استفاده قرار مي‌گيرد، گياهي است زيبا و سريع‌الرشد و كم توقع و ارزان بطوري كه از يك گلدان آن در يك سال مي‌”وان 5 گلدان جديد تهيه و تكثير نمود، شايد به همين علت باشد كه در بعضي كتب آن را بي‌ارزش خوانده‌اند، نگهداري و تكثير آن ساده و گياه مناسبي براي پوشش گلدانهاي بزرگ و كاشت گروهي است، ساقه‌ها رونده و برگها بيضي شكل كه در بعضي واريته‌ةا سبزيكدست و بعضي ديگر ابلق با رگه‌هاي سفيد و به شكل برگ بيد است.

نيازها:

نور : احتياجات نوري آن كم است، واريته‌هاي ابلق احتياجات نوري بيشتري دارند.

دما: حداقل آن در زمستان 10 درجه سانتيگراد و در تابستان درجه حرارت طبيعي اتاق كفايت مي‌كند البته در تاستان بهتر است در بالكن در محل سايه نگهداري شود.

آبياري: در تابستان هفته‌اي دوبار و در زمستان يكبار كافي است، كم آبي را تحمل مي‌كند.

رطوبت: هر 2 هفته يكبار غبار پاشي كنيد، جهت ايجاد رطوبت پايدار به زير گلداني حاوي سنگريزه آب اضافه نماييد، اجازه ندهيد ته گلدان با آب در تماس باشد.

تغذيه: هر 2 هفته‌اي يكبار گياه را با كود مخصوصي گياهان زينتي طبق دستور تغذيه نماييد.

خاك مناسب : ليموني و پيت

تعويض گلدان: در صورتي كه هر سال از ساقه‌ها قلمه‌گيري شود به تعويض گلدان احتياجي نيست.

تميز نمودن برگها: هر سه هفته يكبار غبار پاشي برگها را تميز مي‌نمايد از مواد براق كننده شيميايي استفاده نكنيد.

تكثير : گرفتن قلمه در كليه فصلهاي سال از شاخه‌ها و كاشت هر 5 عدد در يك گلدان.

با حذف جوانه‌هاي انتهايي براي تهيه قلمه و تكثير علاوه بر توليد گياهان وگلدانهاي جديد در حقيقت باعث بيدار شدن جوانه‌هاي جانبي و در نتيجه پر پشت شدن و توپي شدن گياه مي‌گردد.

روش ازدياد: گلدانهاي جديد را انخاب و درون آنها مخلوط خاك برگ و شن بريزيد، گلدانها را قبل از كاشت آبياري نماييد تا كاملاً نشست نمايند، با مفتول سيمي باريك با مداد سوراخهائي در خاك ايجاد و قلمه‌هاي حداقل با دو جفت برگ درون آنها كاشت نماييد بطوري كه يك جفت برگ زيرين درون خاك قرار گيرد. برگها نرم و آبكي مي‌شوند ورنگ خود را از دست مي‌دهند: هوا خيلي سرد است، ممكن است گياه يخ زده باشد، در اين صورت از شاخه‌هاي سالم بعوان منبع تكثير استفاده كنيد.

عوارض و درمان

برگها ضخيم و سبز روشن شده‌اند: تغذيه مصنوعي بيش از اندازه انجام شده است، تغذيه را متوقف كنيد تا رنگ ابلق ظاهر شود. لكه‌هاي سوخته قهوه‌اي رنگ روي برگها ظاهر شده‌اند: از مواد براق كننده شيميايي هرگز استفده نكنيد. نوك برگها بطرف سطح بالائي برگ خم مي‌شوند سپس سقوط مي‌كنند: هواي محيط گرم و خشك است، گلدان را به محل خنك‌تر منتقل و غبار پاشي را فراموش نفرماييد، آبياري را زيادتر و گلدان را در معرض اشعه مستقيم آفتاب قرار ندهيد. نوك برگها بطرف پشت برگ خم مي‌شوند و سطح زيرين آنها داري تار عنكبوت است: كه قرمتز زير عامل آن ات، با سم كنه‌كش طبق دستور هر دو هفته يكبار سمپاشي نماييد. قاعده ساقه‌ها نزديك به سطح خاك مي‌پوسد: آبياري زياد است اجازه دهيد سطح خاك بين دو آبياري خشك شود سپس آبياري كنيد اگر قاعده ساقه فاقد برگ و لخت است گياه پير شده است از ساقه‌هاي سالم آن بعنون منبع تكثير استفاده كنيد، زهكش را بازديد نماييد. برگها بد شكل و چسبناك هستند و حشرات سبز رنگي روي آنها مشاهده مي‌گردد: آفت عامل آن است هر دو هفته يكبار با سم حشره‌كش نفوذي طبق دستور سمپاشي نماييد تا علايم برطرف گردند. برگها قهوه‌اي، چروك و خشك مي‌شوند و حاشيه آنها زرد يا قهوه‌اي است: غبارپاشي كنيد، خشكي محيط عامل آن است. برگها خيلي رنگ پريده و نوك برگها بطرف پشت برگ خم مي‌شوند لكه‌هاي قهوه‌اي روي و سطح زيرين آنها داراي تار عنكبوت است : آنهاست: گياه از تابش كنه قرمز ريز عامل آن ات، با سم كنه‌كش طبق مستقيم نور آفتاب رنج مي‌برد محل گلدان را عوض كنيد 

امر طراحی و اجرای فضای سبز و همچنین نگهداری و مدیریت آن تاکنون به دست افراد غیر متخصص بوده است. افراد نیمه متخصص نیز با دیدگاه تک بعدی معماری یا باغبانی قادر به حل مشکل فضای سبز و ارتقای آن از نظر کیفی نمی باشند. اهمیت و برتری فارغ التحصیلان مهندسی فضای سبز در این نکته است که توانایی تلفیق علم، فن و هنر را دارند. به عبارت روشن تر، قسمت عمده ای از علوم و فنون کشاورزی نظیر باغبانی ، خاک شناسی و آبیاری، علوم پایه نظیر اکولوژی و گیاه شناسی را با هنر طراحی در هم می آمیزند و همین دخالت دادن علوم مختلف در احداث فضای سبز، دانش آموختگان این رشته را منحصر به فرد می کند.

ضعف محاسبات مهندسی در فضاهای سبز تاکنون باعث وارد آمدن زیانهای بی شماری نظیر ضربات ناشی از سرما، گرما، و خشکسالی شده که این مسائل با انتخاب نوع گیاه (که می تواند علاوه بر سازگاری اکولوژیکی دارای جنبه های زیبایی شناسی منحصر به فرد باشد) سیستم آبیاری مناسب، نوع خاک و... قابل پیشگیری است. مهندسی فضای سبز همچنین از نظر هنری نظیر شعر و موسیقی حایز اهمیت است. یک مهندس فضای سبز باید رنگها را به خوبی بشناسد و با دنیای مرموز رنگها آشنا باشد. همچنین با شکلها و بافتها که در بخش فضای سبز بسیار متنوع می باشند (نظیر شکل درختان و درختچه ها، بوته ها و گلها) آشنایی داشته و همان طور که یک موسیقیدان با ترکیب نتها موسیقی دلنشینی می سازد، در مهندسی فضای سبز نیز با ترکیب شکلها، رنگها و بافتها و با در نظر گرفتن اصولی مثل سادگی، تنوع، تکرار، تأکید، تسلسل و مقیاس، وحدتی به وجود آورده می شود که می تواند بی نظیر باشد.

مراحلی را که برای کاشت گیاه تزئینی باید در نظر بگیریم:

 انتخاب گیاه خانگی

با فرا رسیدن فصل بهار و جلوه رنگارنگ گلها و گیاهان آپارتمانی، دفعات بسیاری به تهیه یک گیاه مناسب خانگی فکر میکنیم و چه بسا گیاهی را به خانه آورده، اما در نگهداری آن موفق نمیشویم.

 باید به یاد داشته باشید که هنگام انتخاب گیاه مناسب، به شرایط منزل خود و همچنین به اینکه قصد دارید گیاه را در کجا قرار دهید فکر کنید. اما روش صحیح انتخاب گل و گیاه آپارتمانی چیست؟

 راز موفقیت

برگهای تزئینی معمولا در هر مجموعه گیاه خانگی دیده میشوند. این گیاهان در تمام سال شکلی زیبا دارند و در رنگها، بافتها، اشکال و اندازه های مختلف وجود دارند.تقریبا برای هر نوع شرایطی-از لبه آفتابی پنجره گرفته تا گوشه کم نور حمام- گیاه مناسب یافت میشود.

گیاهان گلدار رنگهایی درخشان و بویی خوش به فضای منزل اضافه میکنند. بعضی از آنها برای پرورش دادن در فضای بسته مناسب نیستند و عده دیگر به قدری سازگارند که همه ساله غرق گل میشوند. مهمترین نکته این است که نیازهای گیاه را بشناسید و توقعاتش را برآورده سازید تا او هم در تمام مدت فضایی شاداب و زیبا برایتان بسازد. 

 تهیه گیاه

گیاه مورد نظر خود را از جایی تهیه کنید که شناخته شده بوده و از گیاهان به خوبی مراقبت کند. بعضی از فروشندگان گل مجموعه ای از گیاهان کمیاب یا غیر عادی نیز پرورش میدهند که معمولا در دیدرس نیست، درباره وجود چنین گیاهانی از فروشنده سوال کنید.

بسیاری از علاقمندان گیاهان خانگی، گل و گیاهان استثنایی و زیبایی را با کاشت بذر آنها تولید کرده اند. اگر به گیاه خاصی علاقه داشته و شرایط نگهداری آن را هم دارید، میتوانید بذر آن را از مغازه های ابزار باغبانی تهیه کرده و یا از دوستان و اقوام و حتی گل فروشیهای معتبر بخواهید که بذر آن را برایتان بفرستند.

کاشتن بذر گیاهان آپارتمانی از جمله روشهای بسیار رضایت بخش باغبانی است. دانه ها، معمولا با یک دستور کاشت و نگهداری همراهند و در غیر این صورت نیز مشاوره با هر باغبان کارکشته ای میتواند بسیار مفید باشد. اگر در منزل دوستی گیاه جالبی دیده اید نیز میتوانید یک قلمه یا بذر آن را از وی گرفته و بکارید.

 گیاهی که آلوده به شته های ریز یا انواع دیگر آفات بسیار کوچک است به خانه نبرید.

 دقت در هنگام خرید

قبل از خرید گیاه را به دقت بررسی کنید. برگهای تزئینی باید پرپشت و شاداب بوده و رنگ درخشانی داشته باشند. ساقه ها و برگها میبایست محکم بوده، پلاسیده و خمیده نباشند. در گیاه سالم همواره نشانه جوانه های تازه وجود دارد، برگها باید تمیز و طبیعی باشند و با اسپری یا واکس براق کننده پوشیده نشده باشند.

  • هنگام انتخاب گیاه گلدار، گلدانی پر از گلهای باز انتخاب نکنید. زیرا هرچند این گیاه در این لحظه بسیار زیبا و باشکوه است، اما گلهای تمام شکفته به روزهای پایانی عمر خود رسیده و به سرعت از بین میرند. گیاهی که انتخاب میکنید باید پر از غنچه و تعداد کمتری گل شکفته باشد تا مدت بیشتری در خانه دوام داشته باشد.

البته گلهای شکفته در گیاهانی مانند آنتوریوم-که گلهایی چرم مانند و دایره شکل دارد- تا ماهها دوام دارند و استثنائا بهتر است در حالت تمام شکفته خریداری شوند.

 • گیاه را در جستجوی بیماری یا آفت بررسی کنید. به محل اتصال ساقه و تنه توجه کنید. گیاهی که آلوده به شته های ریز یا انواع دیگر آفات بسیار کوچک است به خانه نبرید. زیرا این آفات به سرعت میان گیاهان پخش میشوند.

 • حشرات، به خصوص بر روی گیاهانی که خارج از گلخانه پرورش داده میشوند وجود دارند و گیاهانی که در طی ماههای گرم به خارج از منزل برده میشوند نیز حشرات را به خود جلب میکنند.

 • خاک را نیز بررسی کنید. آنرا با انگشت امتحان کنید. خاک نباید بیش از حد فشرده یا بیش از حد سبک و پوک باشد. بعضی از فروشندگان برای کاستن از مخارج، به جای به کار بردن خاک گلدان، از خاک معمولی باغبانی استفاده میکنند. چنین خاکی هنگام خشک بودن به سختی آجر شده و مانع رشد گیاه می شود. در صورت لزوم خاک چنین گلدانهایی را با خاک مخصوص گیاهان آپارتمانی عوض کنید.

نور
نور نخستین نیاز یک گیاه است. گیاهان غذای خود را از طریق فوتوسنتز و در نور خورشید تهیه میکنند. البته گیاهان متفاوت به میزانهای مختلفی از نور نیاز دارند. همواره باید هنگام تهیه یک گیاه، درباره نوع نوری که به آن نیاز دارد سوال کنید. نوع نور مورد نیاز گیاهان به سه دسته تقسیم میشود:

• نور مستقیم - در این حالت نور خورشید بدون هیچ مانعی مستقیما با گیاه برخورد میکند.
• نور غیر مستقیم - در این حالت نور خورشید فضای اتاق را روشن میکند و به گیاه میرسد اما مستقیم بر روی آن نمیتابد.
• نور پخش شده یا فیلتر شده - نور در این حالت از یک واسطه مانند پرده نازک یا صفحه ای مانند شیشه مات عبور میکند و سپس به گیاه میرسد.

بسادگی با کمک یک مداد می توانید رطوبت خاک را اندازه بگیرید.

آب
شما میتوانید یک مداد را در خاک گلدان فرو برده و با امتحان سر آن از نمناک بودن خاک مطمئن شوید. گاهی یک باغبان میتواند از با آبیاری بیش از حد و از روی محبت گیاهی را بکشد. این یکی از شایعترین اشتباهات در زمینه نگهداری از گیاهان خانگی است. خاک هر گیاه در فاصله دو آبیاری به میزان خاصی رطوبت نیاز دارد. بعضی از آنها باید خاکی دائما مرطوب داشته باشند و بعضی باید در این فاصله کاملا خشک شوند. این هم سوالی است که پاسخ آنرا باید از فروشنده و یا شخصی وارد به باغبانی بپرسید. چند نکته مهم در آبیاری:
• در فاصله دو آبیاری میزان رطوبت خاک را به کمک یک چوب، مداد یا حتا انگشت خود اندازه بگیرید. چوب یا انگشت خود را در زیر لایه رویی خاک فرو کنید تا از میزان نم آن مطلع شوید.
• بهترین وسیله آبیاری، آب پاش است و آبیاری باید در اطراف ساقه انجام شود.
• گیاه را طوری آبیاری کنید که اضافه آب از سوراخ زیر گلدان خارج شود.
• از آب ولرم یا گرم استفاده کنید زیرا آب سرد موجب وارد شدن شوک به ریشه ها شده و به آنها صدمه میزند.
• پس از آبیاری با اسپری کردن آب به شاخ و برگها برای گیاه محیطی مرطوب ایجاد کنید.
• بعضی از انواع گلدانهای تزئینی فاقد روزنه خروج آب هستند. شما میتوانید گیاه خود را در ظرفی کوچکتر و دارای روزنه، قرار داده و سپس آنرا در گلدان مورد نظر خود قرار دهید.اما به یاد داشته باشید که گلدلن کوچکتر را به کمک چند تکه سنگریزه یا پایه، طوری قرار دهید که کف آن مماس با سطح زیرین ظرف تزئینی نباشد و راه برای خروج آب اضافه باز باشد.

غذا
گیاهان نیازهای خاص غذایی دارند و در اینجا هم، زیاده روی در تغذیه گیاه، آنرا از بین میبرد. غذای گیاهان یا کودهای شیمیایی، در سه شکل کلی عرضه میشود:
• حلال در آب - که شامل پودر یا مایعی است که با آب رقیق شده و بر روی گیاه یا خاک آن ریخته میشود.
• غذای جامد میخی شکل - این نوع کود به شکل میخ یا کپسولهایی فشرده است که در خاک فرو برده میشود و به تدریج مواد غذایی را آزاد میکند.
• کود دانه ای - این کود که به شکل دانه های ریز ساخته میشود بر روی خاک اطراف ساقه پاشیده میشود و کم کم همراه با آب به داخل خاک نفوذ پیدا میکند.

هنگام تعویض گلدان آنرا یک سایز بزرگتر انتخاب کنید.

تعویض گلدان
هنگامی که شاخ و برگ یک گیاه بیش از حد سنگین شود یا اینکه ریشه های آن از روزنه خروج آب بیرون بزنند، زمان تعویض گلدان فرا رسیده است. گیاه خود را به گلدانی که تنها کمی از گلدان قبلی بزرگتر است منتقل کنید.  هنگامی که گیاهی را از گلدان خارج میکنید، گلدان را با یک دست نگه دارید و با دست دیگر محکم ساقه ها را نگه دارید و گیاه را به آرامی بیرون بکشید.

هنگام تعویض گلدان، گیاه را با یک دست و گلدان را با دست دیگر بگیرید.

چند نکته برای تعویض گلدان
• همیشه گلدان یا ظرفی را انتخاب کنید که دارای روزنه خروج آب باشد.
• قرار دادن یک تکه توری بر روی روزنه خروج آب، موجب میشود که خاک هنگام آبیاری از ته گلدان خارج نشود.
• برای گلدانهای خود همیشه از خاک مخصوص گیاهان آپارتمانی استفاده کنید و آنها را با خاک باغچه پر نکنید.
• قبل از ریختن خاک گلدان در اطراف گیاه، آنرا مرطوب کنید.
• در ابتدا مقداری خاک و ماسه در ته گلدان بریزید و آنرا خوب به پایین فشار دهید، گیاه را با احتیاط از گلدان قبلی خارج کنید، خاک اطراف یشه های آنرا بتکانید تا ریشه ها بتوانند به خوبی پخش شوند. گیاه را در گلدان جدید قرار داده و آنرا کاملا از خاک پر کنید، اطراف آنرا خوب فشار داده و محکم کنید و گیاه را کاملا آبیاری نمایید.
• اگر پس از تعویض گلدان، برگهای پایینی گیاه قهوه ای رنگ شدند، نگران نشوید و آنها را پس از خشک شدن به آرامی جدا کنید.
• پس از تعویض گلدان، آنرا با توجه به نیاز گیاه در محل مناسبی قرار دهید.

مثالهایی از کشت و نگهداری گیاهان تزئینی همیشه سبز:

1- آگلونما

 آگلونما

آگلونما (نام علمی: Aglaonema commutatum) یک گونه گیاه آپارتمانی از تیره گل‌شیپوریان (Araceae) است.

زیستگاه آن جنوب شرقی آسیا (اندونزی و مالزی ) است. گیاهی همیشه سبز و پایا با برگهای زینتی می‌باشد برگهای آن (مستطیلی نیزه‌ای )می باشد اندازه برگها بر حسب گونه بطول 25 سانتیمتر و پهنای 12 سانتیمتر نیز می‌باشد ارتفاع گیاه برحسب گونه تقریباً بین 20تا 40 سانتیمتر در سطح فوقانی خود تغییر می‌کند دارای نقاط و یا لکه‌های سبز تیره می‌باشد. گلهای این گیاه سفید و در تابستان آشکار می‌شود. میوه‌های آن قرمز رنگ می‌باشد

روش کاشت و نگهداری

این گیاه به خاک غنی و تورب با زهکشی خوب نیاز دارد (شما می‌توانید از خاکهای بسته بندی در گلفروشی که جهت گیاهان آپارتمانی است استفاده نمایید.) درجه حرارت زمستان باید 15-13 درجه سانتیگراد باشد .گیاه به رطوبت جو نیازمند است بنابراین در تابستان گیاه را با آب اسپری نمائید. از آبیاری زیاد بویژه در زمستان خوداری نمائید .از قرار دادن گیاه در مقابل نور مستقیم آفتاب پرهیز کنید. با وجودی که گیاه نسبتاً به مکانهای تاریک مقاوم است از قرار دادن دائمی آن در چنین مکانهایی اجتناب کنید. گیاه در مقابل دود و گاز حاصله از شوفاژ حساس است و به سرعت برگهای پائینی خود را از دست می‌دهد. گلدان گیاه را هر ساله در بهار تعویض کرد. برای پاک کردن برگها هر ماه آنرا با آب ولرم و اسفنج شستشو دهید از مصرف مواد شیمیایی که برگها را براق می‌کند خوداری کنید. در فصل رویش هر پانزده روز یکبار از کود های مایع رقیق به گیاه بدهید.

روش ازدیاد

1-به‌وسیله بذر- دانه‌های میوه‌های قرمزخشک ناشکوفائی که پس از گل دادنبر روی گیاه می‌رویند و بدون هیچ نوع زیبائی می‌باشد در حرارت 27 درجه ساتیگراد در بهار بکارید (البته اگر هدف تهیه بذر نباشد گلها را بلافاصله از گیاه جدا نمائید زیرا گیاه بشدت ضعیف می‌شود )

2-بوسیه قلمه –در بهار می‌توان قلمه هایی از ساقه گیاه گرفته و در مخلوطی از ماسه، پیت در دمای 21-18 درجه سانتیگراد کاشت .

3-تقسیم ریشه –در بهار می‌توان به تقسیم ریشه مبادرت ورزید (البته این روش آسانتر است )

آفات

شته ها ،کنه ها، شپشکهای آردآلو، تریپس و شپشکهای سپردار این گیاه را مورد حمله قرار می‌دهند.

2-پوتوس

پوتوس[(نام‌های علمی: Epipremnum aureum یا Scindapsus aureus ‏) از خانواده گل‌شیپوریان، جنس پوتوس‌ها و بومی جزایر سلیمان است. این گیاه را در گلخانه های گرم نگهداری و تکثیر می کنند، ارزش تزئینی آن مرهون رنگ‌های ابلق مرکب زرد تند و سفید مایل به کرم است.

زیرخانواده‌ای که پوتوس به آن تعلق دارد برگ‌انجیری‌وارها^[4] است.[5]

 

3- شاه‌پسند درختی

شاه‌پسند درختی تیره‌ای از گیاهان گلدار همیشه‌سبز از خانواده شاه‌پسندیان (Verbenaceae) راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) است که دارای 150 گونه می‌باشد.

ساقه هاي آن خاردار و برگهايش تخم مرغي و موج دار است. میوه‌های آن سمی هستند. میوه ها و گل های آن حشرات و پرندگان را به خود جذب می کند. گل هاي آن قرمز-نارنجي و دورنگ هستند.

گونه‌ها

دارای 150 گونه است از جمله:

·         شاه‌پسند درختچه‌ای (Lantana camara)

·         شاه‌پسند زمین‌کِش (Lantana montevidensis)

·         شاه‌پسند ریزچین (Lantana rugulosa)

·         شاه‌پسند زیرفون‌برگ (Lantana tiliifolia)

·         شاه‌پسند سه‌برگچه (Lantana trifolia)

 

 4- کادی

میوه کادی

کادی یا کدر یا پاندانوس نام یک درختچه است.

این جنس از تیره کادی‌ها (pandanaceae) است در انگلیسی به نام screw pine مشهور است از 600 گونه مختلف گیاهان استوایی درختچه ای همیشه سبز تشکیل یافته ا ست. گونه های این گیاه را به خاطر برگهای زیبایشان که شبیه برگهای آناناس است پرورش می دهند مهم‌ترین گونه زینتی آن که در منازل پرورش می دهند عبارت‌اند است:

1-p.veitchii-این گونه بومی پلی‌نزی است ارتفاع و گسترش آن در حدود 60 سانتیمتر است . برگ های ششمشیری ، پهن ، ناوی شکل در کنار و روی برگهای مرکزی دارای دانه های ظریف خار مانند می باشد . طول آن به شصت سانتیمتر می رسد . رنگ آن سبز تیره با لبه سفید خالص یا نقره ای رنگ است. از خصوصیات این گیاه بوجود آوردن ریشه هوایی است که بصورت مستقیم از گیاه خارج شده و در محیط زیستگاه به طول یک متر میرسد . این وضعیت البته در اطاق بندرت مشاهده میگردد.

مراقبت های لازم

1-نور گیاهان این جنس به نورفراوان احتیاج دارند و نور متوسط را نیز تحمل می‌کنند نور مستقیم خورشید برای آنان مضر است 2-حرارت این جنس مخصوص گلخانه های گرم است ، حرارت مناسب برای آن 22-20درجه است . ولی باید آن را از منبع حرارتی مانند بخاری ، رادیاتور شوفاژ و همچنین جریان هوا دور نگه داشت و حرارت کمتر از پانزده درجه گیاه احتمالا" از بین خواهد رفت. 3-آبیاری-گیاه به آب زیادی احتیاج دارد ، بنابراین خاک گلدان باید همیشه مرطوب باشد ، ضمنا" گلدان باید دارای زه کشی خوب باشد تا آب آن در خاک باقی نماند زیرا آب زیاد مجب پوسیدگی ریشه می گردد. 4- رطوبت گیاه به رطوبت متوسط هوا احتیاج دارد . پاشیدن آب برروی برگها مخصوصا در تابستان بسیار ضروری است . چنانچه درجه حرارت کم ولی رطوبت هوا زیاد باشد نوک برگها قهوه ای و خشک می شود و در هوای خشک مورد حمله تریپس و عنکبوت های قرمز و سایر حشرات مضر قرار میگیرند که به‌وسیله سمموم حشره کش می توان آنها را از بین برد 5-نوع خاک خاک برگها مخصوصا" خاک حاصله از چمن یامخلوطی از ماسه ،خاک برگ وپیت مناسبترین خاک برای گیاهان است ph یعنی ایتدیته خاک باید قلیایی و در حدود 8-7 باشد 6-کود: این گیاه احتیاج زیادی به کود ازته دارد و میتوان از کودی از که شامل 100گرم نیترات پتاسیم ،100گرم فسفات کلسیم ، و200گرم سولفات آمونیم است استفاده کرد و آن را به به مقدار 30 گرم در لیتر هر دو هفته یکبار از فروردین تا آبان ماه به گیاه داد. کشت و ازدیاد گیاه ازدیاد گیاه به این صورت است که پاجوش های ایجاد شده از گیاه را با قسمتی از ریشه گیاه در فصل بهار و تمام طول تابستان جدا کرده و محل برش را برای جلوگیری از پوسیدگی با ذغال چوب می پوشانیم و سپس به کاشت آن اقدام می نماییم.

 

دانستنی هایی از گل ها و گیاهان تزئینی

پرویز راستکار*:چه مبلغي براي خريد يك گلدان حاضريد بپردازيد؟
قيمت گل‌ها و گياهان بستگي به سرعت رشد و مهارت در پرورش آنها دارد.

گياهاني كه رشد بطئي دارند، گران‌قيمت و بسياري از گل‌هاي يك ساله مانند شمعداني، ارزان‌قيمت هستند. همچنين اندازه و ارتفاع گياه در قيمت آن بسيار مؤثر است.
خريد گلدان‌هاي كوچك كه محتوي جوانه گياهان پرارزش است، احتياج به مهارت، دقت، مواظبت دائم و حوصله و علاقه بيش از حد دارد و گلدان‌هاي استكاني كه بيشتر براي پرورش جوانه‌ها به كار مي‌رود، با قيمت ارزان‌تر، تا حدود يك دهم قيمت گلدان بزرگ به فروش مي‌رسد و بايستي حداقل 10 تا 20 عدد از آنها را خريداري نمود و پرورش داد تا پس از مدتي تعدادي گل با ارزش به دست آيد.
چه مقدار از وقتتان را براي پرورش گل اختصاص مي‌دهيد؟
بسياري از گل‌ها در هر شرايطي پرورش مي‌يابند و با تغييرات درجه حرارت و رطوبت و كمبود كود و آب مقاومت خوبي از خود نشان مي‌دهند. اين گياهان را گياهان فولادي نام نهاده اند. اين گل‌ها با آنكه جان سخت نيستند، در مقابل بي‌مبالاتي و عدم دقت صاحبخانه مقاومت چنداني نشان نمي‌دهند.
اما برخي از گل‌هاي حساس و زودرنج هستند و احتياج به مراقبت دائم دارند.
چه اندازه و چه شكلي از گلدان را ترجيح مي‌دهيد؟
تناسب آپارتمان و موقعيت محل نگهداري گل در انتخاب نوع و اندازه گياه بسيار موثر است. يك گياه كم رشد پايه كوتاه را نمي‌توان در جلو يك ديوار بلند قرار داد و يا يك گياه بلند شكم‌دار را نبايستي در محل دريچه باريك با كوران هوا گذاشت. شكل، وضع برگ، سن و رشد گياه در انتخاب محل استقرار آن دخالت مستقيم دارد.
* ريشه به همان نسبت كه به آب احتياج دارد به هوا هم نيازمند است. اگر پاي بوته هميشه خيس و پرآب باشد، اين بدان معناست كه عمر ريشه به آخر رسيده؛ بنابراين مقدار آب و فاصله آبياري بسيار مهم است.
* هر گياه احتياج به يك دوره استراحت دارد و اگر اين پديده طبيعي را از او دريغ نماييد در فصل بعد گياهي بيمار و ضعيف خواهد شد. بعضي از گياهان در فصل زمستان به حال خواب و استراحت در مي‌آيند و بعضي ديگر در فصل تابستان و لازم است در فصل استراحت مقدار آب و كود آن را به يك پنجم معمول تقليل داد و حتي المقدور محيط آن را با محيط طبيعت نزديك‌تر كرد. همچنين ساير عوامل كه در دوره استراحت گياه سرنوشت‌ساز است، مورد توجه قرار گيرد.
* بخاري و رادياتور موجب خشك شدن هواي محيط و تقليل رطوبت هوا مي‌گردد، به حدي كه رطوبت داخل ساختمان از يك سوم ميزان لازم هم پايين‌تر مي‌رود. بنابراين بايستي امكانات تأمين اين كمبود رطوبت را فراهم نمود.
گلدان‌هاي آپارتماني را بايد در كجا نگهداري نمود تا نتيجه بهتر به‌دست آيد؟
اكثر مردم گلدان‌ها را در اتاق نشيمن يا پذيرايي نگهداري مي‌كنند. بايد توجه داشت كه انتخاب محل گلدان، نبايد مانعي براي بازي و كودكان و يا استراحت ديگران باشد. در حقيقت، گلدان نبايد يك جسم دست و پاگير باشد.
بعضي از گياهان به گرماي زياد در فصل زمستان و بعضي ديگر به هواي خشك داخل آپارتمان حساسيت دارند. بهترين راه براي نگهداري اينگونه گل ها، استفاده از گلدان‌هاي شيشه‌اي به نام باغ شيشه است كه هم رطوبت كافي دارد و هم درجه حرارت محيط آن براي پرورش گياه كافي است.
نيمي از خانم‌هاي خانه‌دار گل‌هاي آپارتماني را در آشپزخانه نگهداري مي‌كنند. بايد سعي نمود از گلدان‌هاي كوچك كم رشد مانند: پريمولا و كاكتوس استفاده كرد.
يك سيني شن ريزي شده كه محتوي انواع گل‌هاي مناسب باشد، در نزديك پنجره، زيبايي خاصي به محيط دلچسب آشپزخانه مي‌دهد. از آنجايي كه ميزان رطوبت هواي آشپزخانه به علت وجود آب جوش يا ديگ زودپز از ساير اتاق‌هاي خانه بيشتر است، بنابراين پرورش گل‌هاي رطوبت دوست در آشپزخانه ترجيح داده مي‌شود.
عده ديگري از مردم، گلدان‌ها را در هال و راه پله‌ها قرار مي‌دهند، چنانچه دكوراسيون مناسب براي قرار دادن گلدان‌ها پيش بيني شود، مي‌توان منظره بسيار زيبايي را ايجاد كرد.
زيبايي هال، خاطره بسيار دلپذيري را در بيننده ايجاد مي‌كند، از آنجايي كه گلدان‌ها هميشه در دسترس است، رسيدگي به آنها بسيار آسان است.
گياهاني كه در هال پرورش داده مي‌شوند، بايد از گروه گياهان زود رشد باشد كه با نور كم و ساير شرايط نامساعد مانند كوران هوا، كمبود رطوبت و غيره مقاوم باشد، در غير اين صورت در مدت كوتاهي زرد و خشك مي‌شود و منظره نامناسبي به هال مي‌دهد.
بعضي‌ها گل‌هاي خود را در اتاق ناهارخوري نگهداري مي‌كنند. گل‌هايي در اتاق ناهارخوري نگهداري مي‌شوند كه شاخ و برگ آنها زياد رشد نكرده و فضاي اتاق را اشغال نكند و ترجيح داده مي‌شود از گل‌هاي سايه دوست انتخاب شود. گلدان‌ها را در محلي از اتاق قرار مي‌دهند كه دسترسي براي آب دادن به آن آسان باشد و بايد حتي‌المقدور دور نماي گلدان‌ها زيبايي خاصي به محيط ناهارخوري ببخشد.

رُزها يا گل سُرخ ها يكي از مهمترين دسته گياهان ميباشد كه انواع شناخته شده آن به بيش از ۲۰۰۰۰ گونه و واريته مختلف تخمين زده ميشود .

رُز، يا گل سُرخ ، جنسي ازخانواده گل سُرخ ها يا(Rosacea) رُزاسِه ميباشد كه بوته هايش پاكوتاه و پا بلند و رونده با ساقه هاي چوبي است و در بعضي گونه ها برگهايش غير دائمي و در برخي دائمي ميباشد .

در اقسام اصلي و اوليه بوته ها صورت بدوي خود را داشته ، بصورت كُرپه و پُر تيغ و خار ميباشد ، ولي پس از گشنگيري و بدست آوردن اقسام و جورهاي تازه كه بيشتر بوسيله پيوند روي پايه هاي اقسام وحشي درست شده ، صورت آن دگرگون شده و تا اندازه اي به ميل پرورش دهندگان تغيير صورت داده به اشكال مختلف : كُرپه ، چتري ، مجنون ( آويزان ) و بقول فرانسويان ( گل رُز گريان ) و غيره درآمده است .

اشكالي كه بيشتر مورد توجه و در باغات بوته هاي گل سُرخ را (بسته به وضعيت محل كاشت ) به آن صورت در مي آورند ۵ شكل بشرح زير ميباشد :

 

۱ – گل سُرخ پاكوتاه : بوته هائيست كه پيوند آنرا روي ريشه يا ساقه نزديك بخاك زده و ميگذارند از پيوند چند شاخه بيرون آيد و در اثر هَرَس همه ساله آنرا كوتاه نگهميدارند ، بطوري كه بسته به جنس آن بلندي بوته ها از ۲۰ سانتيمتر تا يك متر بلند تر نمي شود .

 ۲ – گل سرخ كُرپه : كه پس از پيوند نزديك خاك در اثر هَرَس نوك شاخه ها مي گذارند شاخه هاي فرعي آن زياد شود تا بوته بصورت كُرپه درآيد .

 ۳ – گل سرخ با ساقه بلند يا نيمه بلند : عبارت از بوته هائيست كه پيوند را روي يك ساقه صاف و لخت تسترن كوهي به بلندي يك متر تا يك متر و نيم مي زنند . پس از نمو پيوند ، ساقه نسترن بتدريج قوي شده رنگ قهوه اي بخود گرفته راست مي ايستد . باغبان ميتواند شاخه هايي كه از پيوند ميرويد را به ميل خود بهر شكل بخواهد درآورد .

 ۴ – گل سرخ رونده پيچنده : اين دسته از اقسام مخصوصي هستند كه شاخه هاي آنها بلند شده و بالا ميرود كه آنها را بوسيله پايه يا داربستهاي فلزي مخصوصي نگهداري كرده آرايش ميدهند .

 ۵ – گل سرخ مجنون : كه از پيوند اقسام رونده روي پايه بلند نسترن كوهي بدست مي آيد .

 باين طريق كه هريك از اقسام نامبرده را اگر روي ساقه اي به بلندي ۱/۵ تا ۲ متر از نسترن كوهي پيوند كنند پس از گرفتن شاخه هاي آن رو به زمين سرازير شده و بوته گل مجنون ( گل رز گريان ) بدست ميآيد .

 

اقسام مختلف و جورهاي حاصله از گل سرخ :

 بطوري كه گفته شد از گل سرخ گونه ها و واريته هاي ( اقسام و جورها ) زيادي تا كنون شناخته شده ، ولي آنچه از بهترين گونه ها و واريته ها كه در باغات كشورهاي اروپايي مانند : فرانسه كاشته شده نگهداري ميشود تقريبا در حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ گونه و واريته است .

براي آنكه در تزئيد جورهاي گل سرخ بتوانند نژاد هر واريته را معلوم نموده و بدانند هر واريته كه تازه بدست مي آورند از جفتگيري كدام يك از واريته ها بوجود آمده ، عده بيشماري از گياه شناسان و كارشناسان مخصوص اين گل ، آنها را دسته بندي كرده اند كه مهمترين از همه آنها دسته بندي زير است كه مورد توجه بيشتري ميباشد :

 ۱ – گل سرخ فرانسه ( رُز دو فرانس Rosier de france)

۲ – نسترن (اكلانتيِرEglantier)

۳ – گل چاي ( رُزيِه آدور دوته Rosier aodeur de the)

۴ – گل سرخ ايران ( رُزيِه دو پِرسRosier de Perse)

۵ – گل سرخ با گلهاي متعدد( رُزيِه مولتي فلور پُلي آنتاRosier Multiflore Polyanta)

۶ – گل سرخ مينياتور( رُزيِه مينياتورRosier Miniature )

۷ – گل سرخ بَنگال ( رزيِه بنگالRosier Bengale )

 

 رز شارل دوگل

 گل رُز دو رگِه شارل دوگل(Charle de Gaulle )

 اين دسته بندي از نظر نژادي گل سرخ بوده ولي نسبت به وقت گل دادن و بلندي و كوتاهي بوته يا پيچندگي آنها در تجارت دسته بندي ديگري كرده اند كه چون بيشتر مورد احتياج و توجه افرادي است كه بكاشتن و پرورش اين گل علاقه دارند ، اين دسته بندي در اينجا شرح داده ميشود .

 ۱ – گل سرخ هاي پاكوتاه گل درشت .

۲ – گل سرخ هاي پاكوتاه با گل كوچك .

۳ – گل سرخ هاي بوته كُرپه( رُزيِه بوئيسونRosier Buissons)

۴ – گل سرخ هاي رونده .

 

۱ – گل سرخ هاي پاكوتاه با گل درشت :

الف – دسته هميشه گلها ( رِمونتانت Remontants ) : شامل ۸ جور

 منظور از هميشه گلها آندسته از گل سرخهائي است كه بهار و تابستان تا اواسط پائيز متناوبآ گل مي دهند.

ب – دسته دورگه هاي هميشه گل : شامل دو سري و رويهمرفته ۲۲ جور مختلف مانند گل سرخ " مادام البرت باربيه " با گل زيباي درشت و خوش تركيب كاملا پُرپَر ، برنگ زرد شُتُري كه مغز آن زرد آلوئي و در سالهاي نزديك به ۱۹۴۷ بدست آمده است .

ج – دسته معروف به گل چاي : شامل ۱۲ جور .

د – دسته دورَگِهِ چاي : داراي ده سِري مختلف شامل ۲۱۸ جور مانند " گل چاي " ( بتي اوپريشارد Betty uprichard ) گل درشت نيمه پُرپَر با گلبرگهاي پهن برنگ صورتي گوشتي كه ميانه آن شنجرفي و پشت گلبرگها شنجرفي مايل به نارنجي خيلي خوشبو كه در ۱۹۲۲ بدست آمده است .

ديگري گل چاي( مارگارت مك گريدي Margaret Mac Gredy):

گل زيباي پُرپَردرشت برنگ لاكي كه آخر شنجرفي ميشود باعطر مطبوع كه در ۱۹۳۷ بدست آمده .

ديگر گل چاي ( كُنتِس دو كاستيلژاKontesse de Castillja ) : با گل درشت نيمه پُرپَر به رنگ زرد طلائي ، پشت برنزي كه در سال ۱۹۲۶ بدست آمده است .

 

۲ – گل سُرخ هاي پاكوتاه با گل كوچك :

الف – گل سرخ بنگال و دورَگِه هاي آن شامل ۸ جور .

ب – گل سُرخ پوليانتا(Polyantha) و دورَگِه هاي آن شامل ۵۶ جور .

ج – گل سُرخ مينياتور شامل ۷ جور

براندي.

گل رُز براندي هيبريد (BRANDY )

 ۳ – گل سُرخ هاي كُرپِه ( بوئيسونBuisson) :شامل ۳۱ جور .

۴ – گل سُرخ هاي رونده : داراي ۲ سري و شامل ۹۲ جور .

 

*زمين و خاك مساعد براي پرورش گل سُرخ :

براي آنكه بتوان يك باغ گل سُرخ احداث كرد يا آنكه بوته هايي را كه در باغچه يا حاشيه خا ميكارند بطور كامل نمو كرده و از همه جهت جالب توجه باشد ، بايد ديد گل سُرخ در چه نوع خاك بهتر از ساير گلها تغذيه كرده و ميتواند در آنجا تا حد طبيعي رُشد و پرورش يلقفته زيبايي طبيعي خود را نمايان سازد . بهترين زمين براي كاشتن گل سُرخ ها زميني است كه داراي خاك رُسي و شني تازه باشد .

اين قسم خاك كمي سنگين است و وقتي آنرا آب مي دهند خاك به ابزار كار ميچسبد ولي بزودي رطوبت اضافي را از خود رد كرده و در آن به آساني و خوبي ميتوان كار كرد . در چنين خاكي ريشه هاي گل سُرخ به اطراف منتشر شده وسائل تغذيه كافي براي بوته را فراهم ساخته و گلريزان فراواني مي كند . برعكس زمين هاي آهكي كه خاكش مقادير زيادي مواد آهكي مانند كاربنات دو سود داشته باشد براي كاشتن گل سرخ بهيچ وجه مناسب نيست . مقدار آهكي كه در خاك براي بوته هاي گل سرخ لازم است به نسبت مواد موجود در خاك و همينطور به نسبت نژادهاي مختلف گل بايد تفاوت داشته باشد .

چنانچه در زمين هاي رُسي و شني مقدار آهك نبايد از ۱۰ تا ۱۵ درصد و در زمين هاي شني از ۵ درصد تجاوز كند .

زمينهاي شني كه در خاكش رُس يافت نمي شود ، براي پرورش گل سرخ مناسب نيست . مگر آنكه آنرا بحد كافي با مواد پوسيده نباتي و حيواني مخلوط كنند تا هميشه خاك را تازه نگهدارد .

نكته قابل توجه آنست كه نبايد تصور شود چون خاك رُسي و شني براي تربيت گل مساعد است ميتوان بوته هاي گل سرخ را در خاك هاي رُسي نيز كاشت . بنابراين بايد دانست كه كاشتن گل سرخ در زمينهاي رُسي يا شني خالص يا آنها كه بيش از ۱۵ درصد مواد آهكي دارند زحمت بيهوده است و بوته هاي گل در چنين زمينها ، هميشه زرد و رنجور و برگهايشان زودتر از موقع ريخته در مدت كوتاهي خشكيده و از بين ميرود . مگر آنكه خاك آنها را قبلا اصلاح كرده بعد مبادرت به كاشتن گل نمايند .اكنون كه خاك مناسب براي كاشتن گل سرخ را شناختيم بايد دانست چگونه چنين زميني را بايد آماده براي گل كاري كرده ، با چه نوع مواد غذائي آنرا تقويت نمود ، تا گلهاي حاصله در آن تمام زيبايي و ظرافت خود را حفظ كرده نمايان سازد .

زمين را بايد قبلا بعمق ۶۰ تا ۸۰ سانتيمتر كاملا برگرداند و سنگهاي درشت و مواد زائد را از آن بيرون كشيده بعد براي هر صد متر مربع ۳۰۰ تا ۴۰۰ كيلوگرم كود تجزيه شده و ساخته را خوب با خاك مخلوط سازند . بهتر است اين كار در آبان ماه و چند هفته قبل از موقع كاشتن بوته ها صورت گيرد .اگر زميني را كه در اختيار دارند از زمين هاي سبك ( مانند زمين هاي شني خالص يا هر نوع خاكي كه شن آن زيادتر از ساير تركيباتش باشد ) بايد با آن ، كود سنگين كه بتواند خاك را قابل نگهداري رطوبت كند مخلوط كنند .

بهترين كود براي چنين زمين كود گاوي ساخته شده است .

زيرا كود گاوي بزمين هاي سبك قابليت حفظ و نگهداري رطوبت را داده و از نظر مواد مغذي و پوسيده آنرا غني ميسازد .

اگر زمين از نوع رثسي و شني است يعني مواد رُسي آن برتري دارد بايد براي اصلاح آن از كودهاي سبك تازه كه بتواند سنگيني خاك را اصلاح كند و آنرا قابل جذب آب نمايد ( مانند پِهِن اسب تجزيه شده و پوسيده يا كود گوسفندي نرم ) بحد كافي و زياد مدتها قبل از رسيدن موقع كاشت مخلوط كنند . بهتر است اين كار اوائل پائيز انجام گرفته و تا موقع كاشتن چند دفعه زمين را برگردانده تا خاك داراي خلل و فرج لازم براي نفوذ و جذب اب بشود . براي تكميل كودهاي سبك كه با خاكهاي رُسي و شني مخلوط ميكنند بايد از كودهاي شيميايي مخصوصآ آن دسته كه مواد پطاسي آن بيشتر است استفاده نمود . پس از آنكه بوته هاي گل را در باغ يا نقاطي كه براي اين كار تخصيص داده شده كاشتند نسبت به جنس زمين بايد آنها را هر سال (اگر خاك سبك است ) يا هردو سال يك مرتبه ( اگر خاك سنگين است ) كود بدهند و ميزان كود مورد لزوم همان ۳۰۰ كيلو گرم براي هر صد متر مربع است كه اواخر پائيز روي زمين پهن كرده بكمك شن كش و چنگال يا بيل آنرا زير خاك كنند .

مواظبت هاي ديگري كه بوته هاي گل سرخ لازم دارد بطور خلاصه عبارت است از :

الف – حذف پاجوشهائي كه از پايه بوته ها يعني از نسترنهاي كوهي بيرون ميآيد كه بايد جدآ مراقبت شود زيرا اگر پاچوشها را نبرند ، مواد مغذي را كه بايد به بوته برسد جذب و مصرف كرده بوته را ضعيف كرده يا ميخشكاند.

ب – آبياري مرتب و منظم بوته ها به تناسب فصل مخصوصآ در زمين هاي سبك و ايم گرم تابستان .

ج – چيدن ته گلها پس از ريختن گلبرگها كه بايد از نيم سانتيمتر بالاي آخرين برگ شاخه كه منتهي به گل شده قطع نمود .

د – مراقبت و جلوگيري از ابتلاء بوته ها به انواع امراض قارچي يا ميكربي و حيواني بشرحي كه در آفات گياهي گفته شده .

ه – هَرَس بوته ها كه بايد اواخر زمستان انجام شود تا در نتيجه شاخه هاي نازك و ضعيف حذف شده و شاخه هاي قوي و گلدار جانشين آنها گردد . براي آنكه بتوان بطور محسوس قوت و قدرت بوته هاي گل سرخ را زياد كرد ، بايد از كودهاي شيميايي بعنوان كود تكميلي استفاده نمود . ولي مصرف اين كودها بايد با اطلاع كامل از وضعيت خاك و زمين كه بوسيله تجزيه شيميايي روشن مي شود انجام شود .

زيرا قبل از استعمال كود شيميايي بايد دانست در خاك باغچه يا باغ گل سرخ از هريك از مواد آلي اصلي كه براي رُشد و پرورش و گلريزان گياه لازم است ( ازت – اسيد فسفوريك – پطاس – آهك ) چه ميزان بوسيله بوته ها در ضمن سال مصرف شده و اكنون بايد جاي آنها پُر شود .يك زمين متوسط بايد درهرهزارگرم خاكش يك گرم ازت – ۲۰% اسيد فسفوريك۳۰ % پطاس و يك گرم آهك داشته باشد .

بنابراين براي جبران كسري هاي ساليانه بايد از عوامل حاصلخيز كننده استفاده شود و بطور متوسط براي هر متر مربع زمين ميتوان ۶۰ گرم ازت ( نيترات دو سود ) در نظر گرفته شود و اگر زمين از حيث مواد آهكي نيز فقير باشد كافي است كه در هر ۴ سال يكمرتبه براي هر متر مربع ۳۰۰ گرم آهك به زمين داد . ولي بايد متوجه بود كه بدون وجود مقدار لازم كود حيواني در خاك به تنهايي نمي توان از استعمال و مصرف كودهاي شيميايي نتيجه قطعي و موثر بدست آورد .

كود حيواني گذشته از آنكه مواد لازم مانند : ازت و پطاس را در خاك فرهم ميسازد، وضعيت آنرا از نظر ساختمان فيزيكي نيز اصلاح مينمايد . زيرا بوسيله كود حيواني است كه اگر خاك سنگين يا خيلي سبك باشد ميتواند آنرا تغيير داده و براي پرورش گياه مساعد سازد .

 

طرق مختلف زياد كردن گل سُرخ :

براي زيادكردن اقسام بوته هاي گل سرخ راههاي متعددي وجود دارد كه هريك از آنها به نسبت خواصي را كه دارد ميتواند مورد استفاده علاقمندان واقع گردد :

۱ – كاشتن دانه هاي گل سُرخ :

دو موقع از كاشتن دانه هاي گل سُرخ براي زياد كردن آن ميتوان استفاده كرد . يكي براي بدست آوردن جورهاي تازه و ديگري كاشتن دانه هاي نسترن براي تهيه پايه هاي جوان و سالم قابل پيوند .

الف – براي بدست آوردن جورهاي تازه اي از گل سُرخ :

بايد ميوه هائي را كه به اين منظور روي بوته ها باقي گذارده اند (اين ميوه ها حاصل گلهائيست كه با قسم يا جور ديگري كشنگيري شده يا بواسطه و جود اقسام و جورهاي متنوع زياد دراطراف آن فكر مي كنند بطور طبيعي عمل كشنگيري روي آنها انجام شده ) اواسط پائيز موقعي كه كاملا رسيده باشد ، قبل از شروع سرما و يخبندان بچينند ، نشانه رسيدن ميوه گل سرخ موقعي است كه ميوه ها رنگ انداخته و نارنجي رنگ مي شوند .

ولي بايد دانست در بعضي از اقسام گل سرخ مخصوصا دورگه هاي چاي ميوه ها بزحمت رنگ مي اندازند و بطور كلي موقع رسيدن ميوه ها بسته به نژاد – منطقه و محل كاشت فرق مي كند .

ميوه هاي رسيده را بايد همان موقع چيدن ، اواسط مهر يا آبان بكارند ( زيرا تخم ميوه هاي اين گل پس از چيدن خيلي زود قوه ناميه خود را از دست مي دهد ) اگر تخمها كاملا نرسيده و هواي آن منطقه سرد شده ، براي آنكه قوه ناميه آن كامل شود ، تخمها را لاي خاك اره يا ماسه نرم كمي مرطوب طبقه طبقه مي چينند تا وقتي كه برسد .

معمولا اوائل آذرماه ميتوان اين دانه ها را بيرون كاشت ، موقع كاشتن ميوه ها را با چاقوي پيوند زني چهار قسمت كرده دانه ها را خارج ميسازند و براي آنكه بدانند دانه هائي كه ميكارند از چه قسمي است تا پس از سبز شدن و گل كردن معلوم شود بين آنها جورهاي جديدي بوجود آمده ، بايد دانه هاي هر قسم را در خزانه مخصوصي جداگانه كاشته و بوسيله برچسبي جور يا قسم آنرا مشخص كنند

خزانه اي كه در آن دانه ها را ميكارند ، اگر در گلخانه باشد مناسب تر است . در غير اين صورت بايد از تغارهاي مخصوص بذركاري استفاده كرد .خزانه يا تغار را با خاكي كه تجزيه شده قبلا تهيه كرده اند پُر كرده روي آنرا صاف نموده ، دانه ها را به رديف مرتب روي خاك مي چينند، بعضي ها براي اينكه خاك خزانه تقويت شده و كمك موثري به سبز شدن تخمها كند ، با خاك هر خزانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ گرم گوگرد و مقداري سولفات دوفر سفيد و كمي از كودهاي شيميايي داخل مي كنند .

آماتورها براي احتياط و پيش گيري از بروز آفات حيواني و قارچي ، خاك خزانه را دو ماه قبل از موقع كاشتن با محلول( فورمول Formol ) ضد عفوني كرده يا همان موقع كاشتن باتزريق سولفور دو كاربون اين كار را انجام مي دهند تا پس از آنكه بوته ها سبز شدند دچار آفات مذكور نشوند . پس از آنكه دانه ها را روي خاك مرتب چيدند ، آهسته با كف دست آنها را فشاربايد داد تا دانه خوب به خاك بچسبد و روي آنرا با قشري بضخامت ۱ تا ۱/۵ سانتيمتر شن پوشانده ، خزانه را آبياري مي كنند .تخمها بسته به اقسام مختلف آن از ۳۰ الي ۹۰ روز بعد از كاشتن سبز ميشوند . پس از سبز شدن بايد آب دادن را كمتر كنند تا ريشه بوته ها كه خيلي ظريف است نپوسد ، تا موقعي كه هوا سرد و يخبندان است ، اين بوته ها را بايد در گلخانه يا در زير شاسي نگهداري كرد . پس از مساعد شدن هوا آنها را بيرون آورده در خزانه ديگر با فواصل بيشتري نشاء كرده يا آنكه جداگانه ميكارند .

بوته هاي نو را بايد هر هفته يا ۱۵ روز يك مرتبه بازديد كرد تا اگر آثاري از " شته سبز " يا " پارازيت " هاي ديگر روي آنها مشاهده شود بوسيله محلول سولفات دو نيكوتين و يا سموم ديگر با آنها مبارزه كنند تا از ضعيف شدن بوته ها جلوگيري شده زودتر رشد نمايند .

پس از اينكه بوته ها قوي شدند سال دوم آنها را يا در كَرت مخصوصي با فاصله ۵۰ سانتيمتر كاشته يا در گلدانهاي بزرگتري ميگذارند تا شروع بگل دادن كند .

ب – كاشتن دانه هاي نسترن براي پايه :

از اواسط شهريورماه كه ميوه هاي نسترن قرمز ميشود بايد آنها را چيده بعد همه آنها را در لاوك چوبي ياتغاري ريخته آهسته با دسته هاون چوبي يا گوشت كوب له كنند تا دانه ها از گوشت ميوه جدا شود .

سپس آنها را چند دفعه با آب فراوان شسته دانه هاي ريز و پوك را كه روي آب ميايستد جدا كنند تا دانه سالم و درشت و پاك بدست آيد.

چون موقع كاشتن اين دانه ها ، بسته به وضعيت منطقه يكي از ماههاي مهر، آبان و آذر يا اواخر اسفند ميباشد ، براي آنكه قواي ناميه خود را از دست ندهند بايد فورا دانه ها را خوب خشك كرده لاي طبقات شن يا نرمه زغال چوب بچينند .

موقع مناسب دانه ها را در كرت هاي وسيعي كه خاك كرتها را بايد قبلا حاضر كرده و به اندازه كافي عميق باشد ، به رديف بفواصل ۲۰ سانتيمتر و عمق يك سانتيمتر ميكارند .

اگر دانه ها را پائيز كاشته اند براي جلوگيري از نفوذ سرما و يخ زدن ، بهتر است روي كرتها را با قشري از پهن اسب پوشاند .

دانه ها بهار سبز ميشوند و پائيز بعد آنها را بيرون آورده در كرتهاي ديگري بفواصل ۳۰ سانتيمتر ميكارند . تا قبل از رشد كامل بوته ها كه قابل پيوند كردن بشوند بايد مواظبت كرد امراضو آفاتي از قبيل " زنگ – آردك ( سفيدك) – شته سبزو قرمز " و غيره به آنها سرايت نكند.

براي پيشگيري بهتراست چندمرتبه بوته ها را با محلول "سولفورون" ( گوگرد محلول در آب ) يا محلول يك درهزار "پرمنگنات دو پطاس " يا محلول " بوردله "( كات كبود و آب صابون ) سمپاشي كنند . اين بوته ها را سال دوم يا سوم باشكالي كه ميل دارند ميتوان پيوند كرد .

۲ – قلمه زدن :

براي آنكه بتوان در مدت كوتاهتري بوته هاي سالم و قوي براي پايه بدست آوزد يا در نبودن پايه براي پيوند يكي از اقسام گل سرخ را زياد كرد ، قلمه زدن را انتخاب كرده اند .

قلمه بعضي از نژادها و اقسام گل سرخ با كمال سهولت نتيجه مي دهد و در مدت كوتاهي ريشه ميدهد و با اين وسيله ميتوان تعدادي از يك قسم يا جور بدست آورد .

بين جنسها و اقسام مختلف گل سرخ آنها كه براي قلمه زدن مناسبند بشرح زيرمي باشند:

۱ – گل سرخ هاي بنگال ( Rosier du Bengale ).

۲ – گل سرخ هاي جزيره بوربون(Rosier de lile Boorbon ).

۳ – گل سرخ هاي منگوله و دو رگه هاي آن

۴ – گل سرخ هاي چاي( Rosier adeur de the ) و چند جور از دو رگه هاي آن.

۵–انواع گل سرخهاي پوليانتا(RosierPolyantha Moltiflore).

۶ – گل سرخ هاي پُر گل ويشور(Wichuriana Multiflore ) .

بوته اي كه از قلمه گل سرخ حاصل ميشود چون همه قسمتهايش از يك قسم يا جور است يك خاصيت دارد و آن اينست كه مانند پيوندهاي روي نسترن باغبان مجبورنيست دائمآ مواظب گرفتن و حذف پاجوشهائي كه از ريشه ميرويد باشد تا بوته ها راضعيف و خراب نسازد.

ولي از طرفي تعداد بوته اي را كه بوسيله قلمه مي توان از يك بوته بدست آورد چند برابر كمتر از آنست كه بوسيله پيوند ممكن است حاصل نمود . زيرا از هر چشمه ساقه يك پيوند ميتوان گرفت ، در صورتيكه ساقه اي را كه براي قلمه انتخاب ميكنند بايد دست كم چند چشمه داشته باشد ، باضافه غالبآ ريشه اقسامي كه آنرا بوسيله قلمه زياد كرده اند دوام زيادي نداشته و بالاخره بيشتر از جورهاي گل سرخ را بوسيله قلمه نمي توان زياد كرد. بهترين زمان براي قلمه زدن گل سرخ اواخرتابستان (شهريورماه) است . در اين ماه شاخه هائيرا كه مغزش چوبي شده با قيچي باغباني چيده بقطعات ۱۰ تا ۱۵ سانتيمتري تقسيم ميكنند، بطوريكه ابتداء و انتهاي هر شاخه يك چشمه داشته باشد .

بعد برگهاي شاخه را بقسمي با قيچي مي چينند كه يك تا دو سانتيمتر از دم برگها بساقه بماند ، قلمه ها را در گلدان يا تغار و يا جعبه مخصوص قلمه كه از چهارپنجم شن نرم شسته و يك پنجم خاك تازه باغچه و خاك برگ پُر شده بفواصل ۲ تا ۳ سانتيمتر پهلوي هم فرو كرده و اگر هوا متغير و نامساعد باشد روي آنها را حباب شيشه اي مي گذارند و يا نايلون مي كشند .

مدتهاست كه هورمونهائي براي تسريع در ريشه كردن قلمه ها ساخته شده كه ممكن است قبل از آنكه قلمه ها را در خاك فرو كنند ، باندازه دو سانتيمتر از ساقه ها را يكي دو روز در محلولي از آن هورمون گذارده بعد در خاك فرو كنند تا زودتر ريشه كرده به نتيجع برسد . زمستان بايد قلمه ها را زير شاسي يا نقاط كم آفتاب گلخانه گذاشت. بهار سال بعد كه قلمه ها ريشه كرده و از هركدام شاخه هاي تازه بيرون آمد ، آنها را به آهستگي بطوري كه نرمه ريشه ها صدمه نبيند از خاك بيرون آورده در محل مخصوص بآن ميكارند .

رز ويرژو

گل رُز دو رگه ويرژو(virgo )

۳ – خواباندن شاخه :

زمانيكه فصل قلمه زدن نباشد براي زياد كردن بوته هاي قسم خاصي از گل سرخ به طريق خواباندن شاخه متوسل ميشوند .

خواباندن شاخه در اقسام و جورهاي پا بلند كه براي قلمه زدن هم مناسب است و بيشتر در اقسام رونده عملي مي باشد .

اوائل بهار شاخه هايي را كه به اندازه كافي بلند و قابل خم شدنست قسمتي از آنرا از نزديك زمين خم كرده در گلدان يا زمين پاي بوته زير خاك مي كنند . پائيز يا بهار سال بعد كه شاخه هاي خوابانده شده ريشه كرده است آنها را از بوته اصلي جدا كرده و موقع مقتضي با كمال احتياط بيرون آورده در نقطه ديگر ميكارند .

۴ – پيوند : براي ازدياد اقسام گل سرخ ، دو نوع پيوند معمول و مورد عمل است .

۱ – پيوند شكمي : كه در بهار تا اوائل تابستان و ماه اول پائيز كه شيره نباتي در جريان بوده و شاخه ها خوب پوست ميدهند ميزنند .

۲ – پيوند روي ريشه كه زمستان در گلخانه مي زنند : قبل از توضيح هريك از اقسام پيوند بايد پايه هاي مناسب براي پيوند را شناخت تا زحمتي كه ميكشند بي نتيجه نماند . مناسب ترين اقسام را براي پايه بايد انتخاب كرد كه در زير شرح داده ميشود .

پايه براي گل سرخ هاي پا كوتاه :

از معمول ترين و بهترين اقسام گل سرخ براي پايه بايد نسترن معمولي كوهي ( رُزا كانينا Rosa Canina ) را نام برد كه بواسطه دوام زياد در مقابل آفات و امراض و سختي شاخه هايش با آنكه تيغهايش موقع پيوند خيلي بدست آسيب مي رساند بهترين قسم براي پايه تشخيص داده شده و امروزه بين همه پرورش دهندگان و باغبانان معمول است .

اقسام ديگري از گلهاي وحشي مانند ( رُزا لاگسا Rosa Laxa) كه اصل آن از سيبري است و گل سرخ ( پوليانتاRosa Polyantha) در موارديكه نسترن كوهي نباشد قابل استفاده است .

پايه براي گل سرخ هاي پا بلند و مجنون ( گريان ):

چون شاخه هاي نسترن وحشي خيلي بلند و قوي است براي اينكار هم خوب ميتوان از آن استفاده كرد .

يكي از شاخه هاي قوي بوته را ميگذارند باندازه اي كه ميل دارند بلند شود و بقيه را حذف ميكنند ، آنوقت نوك آنرا پيوند مي كنند .

بنابرا آنچه گفته شد بهتر و مناسب تر از همه اقسام گل سرخ براي پايه همان نسترن كوهي است كه به آساني ميتوان از ييلاقات بدست آورده يا بذر آنرا چنانچه شرح داده شد بكارند .

پيوند شكافي يا شكمي : پيوند شكافي يا شكمي را دو موقع و بدو شكل مي زنند .

الف - پيوند شكافي با جوانه بيدار .

ب – پيوند شكمي با جوانه خواب .

فصل پيوند با جوانه بيدار از اول خرداد تا اواخر تيرماه است كه جريان شيره نباتي باز كردن پوست را از روي چوب آسان ساخته و پس ازگرفتن پيوند وقت كافي براي نمو شاخه و رسيدن مغز چوبي آن هست.

موقع پيوند شكمي با جوانه خواب از اوائل شهريور تا اواخر مهرماه است كه ديگر فصل براي بيدار شدن جوانه و نمو آن مقتضي نمي باشد . پيوند پس از گرفتن تا بهار بحالت خواب باقي مانده ، اوائل فروردين ماه شروع به سبز شدن و نمو مي كند .

پيوند پائيزه اگر در زمستان از يخ زدن حفظ شود ( براي اينكه پيوندك در زمستان يخ نزند با شروع سرما روي آنرا با قشري از پارافين منجمد مي پوشانند ) چون در آغاز بهار شروع به نمو ميكند شاخه هاي آن قوي تر بوده و زمان كافي براي رسيدن مغز شاخه ها دارد .

طريقه عمل براي پيوند شكمي خيلي آسان و عبارت از برداشتن پيوندك بوسيله چاقوي پيوند زني از روي شاخه مورد نظر و جا دادن آن در شكافي كه بشكل ( T ) روي پايه ، داده شده و بستن روي شكاف با پوست برآمده از پايه و بسيتن آن با ريسمان نرم ميباشد .

پيوندك را بهتر است از شاخه اي كه گل يا غنچه دارد بگيرند .

براي اينكار بايد چنين شاخه اي را كه شاداب و صاف است از بوته مورد نظر قطع كرده ، قسمت سرشاخه كه مغزش نرم است و انتهايش را كه جوانه هاي آن بد و نا مناسب ميباشد بريده از قسمت ميانه كه داراي جوانه هاي برجسته و قوي است براي گرفتن پيوندك استفاده كنند .

بوسيله چاقوي پيوند زني از ۱۵ ميليمتر زير جوانه پوست را بسمت بالا بطوري ميبرند كه كمي از قشر چوبي مغز ساقه زير جوانه باقي بماند ، بُرِش را تا ۱۵ ميليمتري بالاي جوانه برده ، آنجا پوست را از روي ساقه برميدارند ، پيوندك بشكل بيضي نوك تيزي در مي آيد .

برگ پيوندك را بايد بطوري قبلا چيده باشند كه يك تا دو سانتيمتر از دُم برگ به پيوندك باقي بماند . حالا اين پيوندك را كه عبارت از پوست شاخه جوانه دار و نيمي از دمبرگ است از سر شكافي كه روي شاخه پايه داده اند آهسته زير پوست داخل كرده بسمت پائين ميلغزانند تا تمام پيوندك زير شكاف جا گرفته فقط از بين دولبه شكاف عمودي جوانه و دمبرگ بيرون بماند .

بلافاصله دور شاخه پايه را از بالاي شكاف با نخهاي پشمي يا نوار لاستيكي يا نوار چسب رو به پائين بطوري مي بندند كه تمام شكاف پوشيده شده و هوا زير پوست داخل نشود و فقط همان جوانه و دمبرگ از بين نخها بيرون بماند . براي اينكه شكاف بهتر مسدود شود ميتوان روي آنرا با چسب مخصوص پيوند پوشاند . پانزده روز بعد اگر دمبرگ سياه شده و به پيوندك چسبيده رنگ پيوندك هم تغيير كرده رو به سياهي ميرود معلوم ميشود پيوند نگرفته و خراب شده ، ولي اگر با كمترين تماس انگشت دمبرگ به آساني از پيوندك جدا شده بزمين افتد و پيوندك هم سبز و شاداب است نشانه گرفتن پيوند ميباشد .سه تا چهار هفته پس از پيوند زدن كه جوانه شروع بنمو مي كند بايد نخ را باز كرد تا نمو شاخه سبب فرورفتن نخها به پوست پايه نگردد.

پيوندي كه مي زنند اگر با جوانه بيدار است پس از پيوند شاخه را از يك سانتيمتر بالاي شكاف قطع كرده جاي بُرش را با چسب پيوند ميپوشانند . ولي اگر پيوند پائيزه و با جوانه خوابست فقط كمي از انتهاي شاخه را بريده بقيه آنرا ميگذارند بهار كه پيوند بيدار شده و ميخواهد سبز شود ميبرند .

 

 

 

تاریخچه:

Rosa در لاتین به معنای گل سرخ می باشد . از آغاز تاریخ ، گل سرخ بیش از همه گلها در قلوب بشر جای جای گرفته و از وقتی که مردم از زیبایی درخشان گل ، آگاهی یافته اند ، گل سرخ یک سرو گردن از آنها بلند تربوده است. گل سرخ میراث بزرگی از افسانه وتاریخ را به همراه دارد . این درختچه زیبا ، میلیونها سال قبل از بوجود آمدن بشر در روی زمین ، زیسته و زیبائی و عطر را در همه جا گسترده است فسیلهائی که از شکوفه های گل سرخ در آرگون (Oregon)و کولورادو(Colorado)بدست آمده ، محتملاً به 35 تا 70 میلیون سال قبل ، مربوط بوده است. رزهای خشکیده ای از 300 سال قبل ازمیلاد از گورهای مصریان بدست آمده تصور میرود که نشان اولین آشنائی مصریان با گل سرخ باشد. معهذا تحقیقات وسیعتر نشان می دهد که این گل بومی مصر نبوده ، بلکه از آسیای صغیر به آنجا آورده شده است.تاریخ افسانه وار گل سرخ طی قرنها توسط هنرمندان ، صنعتگران ، نویسندگان و درختکاران بوجود آمده که بوسیله این گل زیبا افسون شده اند و شرح فریفتگی شان را برای آیندگان نگه داشته اند تا از آن لذت ببرند . از جمله شاعرانی که افسانه های اساطیری پیرامون گل سرخ در مدایح و ستایشگرها گفته ، می توان به اثر اناکرئون (Anaceron) قرن 6 میلادی شاعر غزل سرای یونانی پی برد و رو نسازد (P.de Ronsard) 1585-1524، شاعر فرانسوی ، فرانسوادومالحرب (F.de Malherbe) 1555-1648 ، شاعر فرانسوی در باره هنری چهارم ولوئی سیزدهم و بالاخره غزلهای سلیمان (Cantiouses des cantiques) را می توان نام برد.اپوله (Apuless)180-125 نویسنده لانتی در داستان خر زرین می گوید، چگونه بصورت آدم در می آید گه گل سرخ می چرد . پیندار (Pindar)438-518 قبل از میلاد ، شاعر غزل سرای یونانی، دیونیزیوس باکوس (Diony sios Bacchus) گل سرخ را به رب النوع شراب یاد گشته است و در روم باستان ، گل سرخ مطلقاً وابسته و تقدیم به دیونیزیوس باکوس و ونوس محسوب میگشت ، برای مثال عید سالانه دختران شادی که در بهاران برگزار شده است ، در این روز که متعلق به ونوس (Venus Erycina) بوده، درباریان کوچه و خیابانها و باغات را با گل سرخ و مورد (Myrtus communis) تزئین می کردند. در میهمانیها جشن گل سرخ می گرفتند و همه جا را با این گل افسونگر می آراستند و از قدحها شربت گل سرخ می نوشیدند ، امپراطوران و همسرانشان روی تختخوابهایی از گل سرخ می خوابیدند و در حمامهایشان از عطر گل استفاده می کردند. در تراس ( Thrace) (محلی بین یونان و ترکیه ) گل سرخ به مانند سمبل ویژه اصلی خداوندی بوده است و در دوران تسلط رومیان در آن سرزمین ، یکی ازاعیاد دیونیزی باکوس ، بنام روزالیا (Rosalia) نام داشت. افسانه هایی که درباره گل سرخ نقل شده ، نسبت به سرزمینها ، نواحی ، عادات و رسوم، فرهنگها و معتقدات مردم زیاد و متنوع است . مسلمانان معتقدند که گل سرخ از قطره عرق جبین پیغمبر بوجود آمده است . بنا به افسانه ای ، گل سرخ در بهشت عدن برنگ سفید بوده است و هنگامی که حوا آنها را بوسید رنگشان قرمز شده و تا به حال بدان رنگ باقی مانده است. در افسانه های یونانی آمده است که گل سرخ از چند قطره خون افرودیت ، الهه ی زیبائی و عشق که در اثر خار و خس ها ( کیهه کوتی Ronce) جنایتکار مجروح گشته بود ، برنگ قرمز در آمده است. همچنین تعریف کرده اند که رنگ گل سرخ بر اثر خون ادونیس(Adonios) خدای زیبائی و جمال فینیقیان است که بوسیله خوک وحشی مجروح گشته و افرودیت او را بصورت گل شقایق نعمائی (Anemone)در آورده است . گل سرخ را یونانیها برای رومیها به ارمغان آورده اند که مجذوب آن شدند و پرورش داده و گلهای خوبی بار آوردند .در ایام نرون(Neron) استعمال تزئینی گل سرخ در جشنهای رومی به حد دیوانه وار رسیده بوده .چنانکه گویند ، نرون 40 میلیون سسترس (Sesterce) خرج تهیه گل سرخ برای یک مهمانی گل سرخ برای یک مهمانی کرده بوده. بطور کلی هر جائی که مراسم یا جش رومی بطورخصوصی یا عمومی برگزار می شد ، مشکل می نمود که گل سرخ جلب توجه نکند. گل سرخ را 40 قرن قبل از میلاد در آسیا روی سکه ها و 16 قرن قبل از میلاد مسیح در اروپا روی گچ بریها و سکه ها نقش می شد. نقش معماری گل رز در بابل و آسور نشان می دهد که این تمدنها ، گل سرخ را می شناخند .نسخه های خطی قبلی از پرورش گل سرخ را ملکه گلها می نامیدند . شعراء ، تاریخ نویسان ، گیاهشناسان یونان باستان احساس خود را از گل سرخ در نوشته هایشان ثبت کرده اند ، سافوی شاعره (Sappho) در 600 سال قبل از میلاد مسیح ، لقب ملکه گلها برخود نهاد . هومر در ادیسه از گل سرخ در توصیف سپیده دم نام می برد و در ایلیاد به روغن گل سرخ اشا ره می کند . شاعر حماسی سرای یونانی نیز فجر سحر گاهی (اورورAurore) را به مانند یک دختر جوان در حال پخش کردن گل سرخ نمایانده است. کلیساهای رومی مسیحی روم با روش استفاده رومیان از گل سرخ مخالفت کرده ولی بزودی آن را به عنوان نشانه تسلی جهت باز ماندگان مرده ها پذیرفت . از آن موقع گل سرخ در مراسم مذهبی ، نقاشی و نشانهای کلیسائی و مجسمه سازی بکار می رود . تابلوی"تولد ونوس"که توسط بوتیچلی (Botticelli) نقاشی شده ، افسانه ای را که باز می کند ، این است که گل سرخ هنگام ظاهر شده ونوس از دریا در نزدیک جزیره قبرس بوجود آمده تاکید می کند.در قرون وسطی ، در باغها و دیرهای انگلستان ، گل سرخ را برای مراسم و اجتماعات مذهبی پرورش می دادند ، روی شیشه های رنگی پنجره های کلیساها ، طرحها ، نقشهای گل سرخ به چشم می خورد.پنجره مشهوری از این توع در کلیساهای یورک میینستر(York Minster)امت اتحاد خانواده های یورک و لنکاستر(Lncaster) بعد از جنگ زرها است. گل سرخ طلائی کلیسائی روم از قرن چهارده باقی مانده است. رزهای "رزساندی " (Rose-Sunday) بوسیله پاپ متبرک و گاهی به اشخاص که در مذهب کاتولیک به مقام ارجمندی نائل شده اند، سپرده می شود . از اولین روزهای سلحشوری و قهرمانی ، گل سرخ به عنوان نشان نجات خانوارگی نیم تاجها ، پرچمها و سپردهای شوالیه ها و پادشاهان انگلیس نقش می شد . برخی از خانواده های سلطنتی انگلستان آن را به عنوان نشان اختیار کردند و هنوز هم نشان انگلستان است.  گلهای سرخ در عروسها ، مراسم دفن ، آئین اعطای نشان های لشکری ، عطرسازی و پزشکی بکار می رفت . رسم عاشقان بود که حلقه ای از گل سرخ ترتیب داده ، به در خانه زنی مورد پسند و علاقه شان می آویختند. در مجموع می توان گفت در دوران قدیم ، گل سرخ سمبل عشق ، زیبایی و شادی محسوب می گشت. بطوریکه در داستانهای کهن و قدیم هندی گل سرخ به منزله دلپذیری ، خدای مهر (خورشید 9 معرفی شده بود. اما پس از پیدایش مسیحیت این سمبل تغییر یافته و مادونا (Madona) مریم مقدس همیشه باکره، در افسانه های ونوس یونان که فراموش شده بود ، جانشین گردید. گل سرخ را نشانه پاکیزگی معرفی گردیدو ماه ششم تقویم حیوانی ، سنبله را به ماه مریم باکره تبدیل کردند که برابر ماه مه میلادی یا اردیبهشت شمسی است و در آغاز نیز ماه گل سرخ می گفتند.در ایتالیا به عید بهاره پانته کوت (Pantecote) که نزد یهودیان تحت عنوان روزی است که خداوند قوانین یهود را بر موسی پیامبر انسان نازل کرده است که به آن عید الخمسین (عید انعصره) است. مدتها به نام پاسکو آروزاتا (Pasqua rosata) شهرت داشت و بزرگان دینی مسیحیان ، گل سرخ رزین را تغییر نام دادندو هم اکنون نیز زنان عابد و مقدسه ای مسیحی میوه های خشک و قرمز گل سرخ را به نخ کشیده ، همانند تسبیح با آن عبادت می کنند که روزیه (Rosaire) یا تسبیح دانه درشت گل سرخ نامید. به تدریج گل سرخ ارزش و مقام خدائی دیرینه ای را از دست داده و از آن در مراسم تشییع جنازه ها بیشتر استفاده می کنند و حتی در برخی نقاط آن را روی گوره های می کارند و چه بسا در برخی از نوشته ها از ارتباط گل سرخ و برگ سخن به میان آورده شده است . به عنوان مثال ، در یک داستان افسانه ای ایرلندی که اشاره دارد به ... اگر بیماری در خواب بیند گل سرخ را همراه می برد ، نشانه آن است اجلش فرا رسیده و خواهد مرد.در قرون وسطی ، اروپائیان گلهای بونه گل سرخ وحشی یا نسترن را شوم و نحس و شیطانی می پنداشتند . شاید این کج اندیشی از نوشنه ای مولنتوف (Mullenthof)از داستان Sehlewing ناشی شده باشد که می گوید ...شیطان می خواست به آسمانها دست یابد برای به ثمر رسیدن این مقصود ، نردبانی از ساقه های نسترن ساخت و از آن نردبان شروع به بالا رفتن کرد ، ولی خدا وند مانع گردید و نردبان پاره شده و با سر به زمین سقوط کرد و تیغهای گل بدنش را مجروح ساخت.

 

پیدایش و توسعه رز:

اروپا تا اوائل قرن 12 میلادی گل سرخ را نمی شناخت و در آن هنگام بود که جنگجویان صلیبی آن را از سوریه امروزی به اروپا انتقال دادندو در آن زمان به این بوته گل شام می گفتند . نهالهائی از این گل به اروپا رفت و نام گل گال به آنها نهادند. رنگ این گل در آن زمان قرمز روشن بود اما گل دیگری به نام گل دمشق که رنگ مخملی و عطری دلپذیر داشت نیز به اروپا انتقال یافت که تا آن هنگام چنین رایحه ای دل انگیز در اروپا به مشام نرسیده بوده و تا به امروز این گل به نام داماسک رز یا گل سرخ دمشقی شهرت دارد.رزهای بورین با گل محمدی (Rosa damascena) وRosa gallica و سایر رزها ، پیوند داده شدند تا خانواده بزرگی از رزها به نام دو رگه یا پیوندهای دائمی نیز به نوبه خود با رز چای (Tea)  یا رز ادراتا(Rosa odorata) پیوند داده شدند تا هیبریدهای دائمی نیز به وجود آمد . اولین دو رگه های چای فرانسه نام دارد که به سال 1876 در فرانسه به دست آمد. نخستین دو رگیری چای ، گلهای زرد خالص ندادند.تا در سال 1900 میلادی .ژوزف پرند دوشه (Joseph pernet Doucher)نخستین گل کاملاً زرد خالص ، را وارد بازار کرد. این کارشناسان موفق شدند با پیوند زدن گلها به یکدیگر ، صدها بلکه هزارها گل را به رنگهای متفاوت و به نامهای و کد های معین را روانه بازارکنند.اوایل قرن نوزدهم میلادی ، در واقع آغاز پیدایش علاقه مندی عمومی برای پرورش گل شرخ ، علاوه بر جنبه های زینتی ، به منظور های صنعتی و داروئی می باشد . فعالیت زیاد در این زمینه در فرانسه صورت پذیرفت و مشوق این کار امپراطریس ژوزقین (Empress josephne) آماتور بزرگ پرورش گل رز بود . اندکی بعد از سال 1800 ، امپراطریس دوستاران رز را به باغهای خود در مالمزون (Malmaison) دعوت کرد و با کمک آنها کلکسیونی بالغ بر 256 نوع رزجمع آوری نمود.امپراطریس گروهی از هنرمندان را نیز برای یادداشت ، شکل و رنگ رزهایش فرا خواند ، در میان این اشخاص یکی ، رافائل گلها پ-ژ-ردونه (P.J.Redoute) بود که بعدا نقاشیهای آبرنگ ، وی در سه مجله تحت عنوتن رزها (Les Roses) 1817-1824 منتشر گردید. اکنون علاقه مندان تابلوها یا نسخه های آنها را به عنوان گنجینه های با ارزشی مورد ملاحظه و بررسی قرار می دهند . علاقه بیشتر به پرورش رز موجب پیوند زدن ، گردید و انواع جدید از آن ، بوجود آمد و اکنون نیز این انواع وجود دارد . در سال 1829 ، نام 2000 نوع در کاتاوگ آن زمان نوشته شده بود . در حدود 1600 نوع رز نام برده که از 1815 تا کنون بوجود آمده و از بین رفته است . کل سرخ امروز با رزهای قرنهای گذشته خیلی متفاوت اند. آنها در رنگ ، شکل ، بو، طول مدت گل دهی با اجداد خود بواسطه هیبریدهای انجام گرفته ، فرق دارند. در اوایل سال 1800 ، تمام رزها ، فقط در تابستان گل می دادند به غیر از رزمانتلی چینی (Monthly) که در پاییز نیز گل می دادند.با رونق گرفتن کشت گل رز در سراسراروپا ، نمایشگاههای مخصوص گل ترتیب داده شد ولی ازهمه بالاتر فستیوال گل در ژنومی باشد . که در هر سال در سراسر دنیا برگزار می شود و بی نظیر است . حتی گروهی از افراد با سلیقه و ذوق آن را در ردیف مراسم برگزاری جوایز اسکاردر هالیوود می دانند . از طرفی ، نمایشگاه گل سرخ منحصر به ژنونبوده ، بلکه در اقصی نقاط جهان بر پا می گردد ، مانند وست بروک پارک (هلند) پارک دلی در مادرید "سن" در دوبلین پایتخت ایرلند ، دورتموند در آلمان و غیره ، در سال 1987 یک مسابقه بزرگ رقابت انگیز با شرکت هزاران غلاقمند به رز درشهرپاریس با حدود 400 نوع گل مختلف به معرض نمایش درآمد و در واقع بهشتی از گل، عطر و رایحه مطبوع مشام بینندگان را معطر ساخت. یک نوع گل که پیوندی از چندین نوع گل رز بود به عنوان << آلن مید لانت >> تعلق گرفت. گل او که پیوندی از چند گل بئد به نام ( شری میدلنو) شهرت یافت . پدر این شخص ، گلی را ابداع کرد به نام گل صلح (Pease) اشتهار پیدا کرده است. اما با توتیکه برنده بهترین گلها شد، یک خانم ایرلندی بود و جایزه بزرگترین گل به یک گلخانه انگلیسی تعلق گرفت و هرمان کورس جایزه کوچکترین گل و خانواده پل سن دانمارکی جایزه معطر ترین گل را به خود اختصاص دادند.

خواستگاه و انتشار جغرافیائی:

گل سرخ یکی از پنج پایه اصلی رز در دنیا است . منشأ اصلی این گل آسیای جنوب شرقی و ایران گزارش شده است . امروزه در تمام نقاط دنیا کشت می گردد و قسمت اعظم گل سرخ از کشورهای بالکان ، فرانسه ، ترکیه ، مراکش و ایران تولید و صادر می گردد. کشت و کا رآن در ایران ، در زمانهای پیش متداول بوده است. درسالهای اخیر محصول گل بریده یکی از محصولات عمده باغبانی کشور به شمار می آید و این محصول در تمام فصول به بازار عرضه می شود.

مورفولوژی:

ساقه و برگ :

گل سرخ درختچه ای بوته ای است که به مقتضای انواع اقلیمها ارتفاعی بین یک تا دو متر متغیر ، دارای ساقه های خاردار ، خارهای ریز و فراوان ، برگهای مرکب ، غالبا پنج برگچه ای و دندانه دار سطح روئی برگ سبز تیره و سطح پشتی آن کدر است . ساقه های گل محمدی به جوانب و بالا رشد می کند.

گل ، میوه ، بذر:

گل رز دارای گلهای درشت ، معمولاً پرپر و به رنگهای صورتی ، سفید ، قرمز، متمایل به ارغوانی، درروی ساقه بطور منفرد و یا خوشه های سه تا پنج تائی ظاهر میشود.

موارد استفاده :

گل سرخ ، مظهر محبت است و زیبائی، عطر دل انگیز آن از دوران باستان آن را ستوده اند و حکمای یونان مصارف فراوانی ( مخصوصا در عطر سازی و پزشکی ) برای آن ذکر کرده اندو در طب شرق جایگاه ویژه ای داردگل محمدی که در واقع گل سرخ پرپر ، صورتی رنگ مظهر زیبائی و جمال طبیعت به شمار می آید گویند پیامبر اسلام به عطر گل سرخ علاقه وافر داشتند و آن را زیاد استعمال می فرمودنداکنون نیز عطر و گلابی که از گل سرخ تهیه می کنند، در مجالسی با ختم صلوات مصرف می کنند.عمده قسمتهای مورد استفاده این گیاه گلها و میوه های آن می باشد .گلبرگها و میوه های گل سرخ ، کمی قابض بوده و از این رو آن را به عنوان داروی قابض ملایم به کار می برند. دانشمندان انگلیسی در حین جنگ جهانی دوم متوجه شدند که میوه های گل رز ، به عنوان منابع بسیار غنی از ویتامین ث به شمار می آید ، به طوریکه سه عدد میوه متوسط گل سرخ یه اندازه یک پرتغال معمولاً ویتامین ث دارد. روی همین اصل از قدیم در روستاهای مناطق معتدل ایران ، از میوه گل سرخ و نسترن ، آش ، شربت و ترشی درست می کردندو یا نوعی ازآن که در مازندران << کلیک >> ودر آذربایجان<<گلدیک >> می گویندو بعد از ریختن گلبرگها رنگشان قرمز روشن و نرم می باشد به شکل خام نیز مصرف می گردد.از گلبرگهای گل محمدی در نواحی غربی و شمال کشور ، مربا و شربت درست می کنند که به علت داشتن املاح ملین و مفید است.میوه های گل رز حاوی اسید اسکوربیک به مقادیر 5/0 تا 7/1 درصد می باشد ولی مقدار ویتامین موجود در آن بستگی تام به منشا ء گیاهی ، محل کشت ، آب و هوای منطقه ، زمان جمع آوری و طریقه خشک شدن محصول دارد. در حقیقت میوه های گل سرخ موجود در بازار اغلب فاقد ویتامین ث می باشد، حتی اگر بپذیریم که میزان اسید اسکوربیک موجود در میوه گل محمدی بالا و در حدود یک درصد باشد و تمام این مقدار کاملاً وارد فراورده ها ی تهیه شده مانند دمکرده ، سوپ و مربا مصرف شود ولی قیمت ویتامین ث این فراورده ها در حدود 25 برابر قیمت ویتامین صناعی ( سنتزی ) خواهد بود ، چون اغلب خصوصیات  فوق ممکن است ، صحیح نباشد و چون از نظر جذب و متابولیسم ویتامین ث طبیعی و صناعی فرقی با یکدیگر ندارد ، بنابراین میوه گل سرخ ، نمی تواند به عنوان یک منبع اقتصادی برای ویتامین ث محسوب شود و در قرصهای ویتامین ث محتوی میوه گل سرخ و ویتامین ث صناعی است.